Njeriu, Struktura, Zhurma dheHeshtja: Reflektime Rreth Ekspozitës së Marco Fantini-t dhe Ziso Kamberajt

Më 29 Prill u hap në Promenade Gallery të piktorit dhe galeristit vlonjat Artan Shabani ekspozita “Exquisite Creatures” [Krijesa Delikate] e italianit Marco Fantini dhe shqiptarit Ziso Kamberaj, kuruar nga Pino Bonano i Universitetit të Klagenfurtit. Meqë nuk jam një kritik arti por një njeri i interesuar në teori sociale, dhe meqë jam nga ata që mendojnë që kërkimi i sublimes estetike nuk është domosdoshmërisht i pavaruar nga misioni social i artit, po hedh këto shënime për të treguar se si një art i mirë është pashmangshmërisht në funksion të njerëzimit edhe nga pikëpamja politike. Sidomos nga pikëpamja politike.

Sigurisht nëse me politikë nuk kuptojmë vetëm politika partiake apo shtetërore apo ndërkombëtare por edhe duelin e përjetshëm individ/strukturë që po tenton të shfaqet formalisht edhe mes bijve të shqipes që kanë jetuar përjetësisht mes këtij dueli por në injorancë të lumtur për ekzistencën e tij. Ja tani ku i gjejmë të dy këto koncepte tek rivalizojnë dhe harmonizojnë në një ekspozitë të vetme (e ç’ka të veçantë këtu: a nuk urrehen e duhen ata në të njëjtën mënyrë në çdo qelizë të shoqërisë njerëzore?)

Marco Fantini shikon Njeriun. Mes zhurmës, rrëmujës, një ambienti të ngjyrosur selektivisht (artistikisht), të qartë dhe të mjegullt, këtu dhe atje, të lumtur dhe të trishtë, të djeshëm dhe të sotëm, intensiv apo të shpenguar, në këmbë apo i ulur, serbes apo i turpshëm, gjendet Njeriu. Nuk mund t’i shpëtosh dot; ai zotëron mbi të gjithë ambientin përreth, edhe kur nuk është figura me e madhe në të. Duke sunduar botën e tij apo botën e telajos ku ndodhet, Njeriu i Marco Fantini-t në fakt sundon botën. Nuk ka arsye për t’u trembur, mund te mos jetë një diktator apo një gangster; mund të jetë thjesht një mjek, muzikant apo shkencëtar. Edhe ata kanë botëra për të sunduar: ne veçse përfitojmë kur ata e sundojnë mirë botën e tyre, ashtu siç përfitojmë nga Fantini që sundon mirë botën e tij.

Nuk jam i sigurt nëse vetë Fantini është i vetëdijshëm për vlerën filozofike përtej vlerës artistike në artin e tij. Mendoj se po ngaqë personalisht më mungon ndjenja e humorit kur flitet për çështje të tilla dhe nuk dua që gjërat të mbeten në duar të rastësisë. Në këtë rast, kemi mes nesh një relike të Iluminizmit të cilin e kemi keqinterpretuar deri në zhubrosje, por që tani është koha t’i kthehemi edhe një herë pasi postmodernizmi, ashtu si vrasësit masivë nëpër shkolla apo tregje të Amerikës, pasi “vrau” lart e poshtë kë i doli përpara, tani ia ka kthyer edhe vetes (ua lehtesoi këtë punë kundërshtarëve që, në fakt, nuk ia kishin ngenë as për ta vrarë). Ja se si gjethet (kanoçet e vjetra të monumentalizuara në artin instalativ) nuk na kanë lënë të shohim pyllin (Njeriun). Njohja fillon këtu dhe për të - edhe njohja e kanoçeve.

Ziso Kamberaj më surprizon me të anasjelltën (për herë të parë nuk po them “të kundërtën”). Atij i intereson Struktura. Kjo Strukturë për të është konteks ku ai vendos rraqet e bodrumit të shtëpisë. Në atë bodrum apo në cilindo nga ambjentet tona postsocialiste, këto rraqe do të ishin kujtesa ose të një trashëgimie kulturore otomane të shoqërisë tonë, ose sendet e tejpërdorura në mjerimin material socialist. Konsumerizmi ynë bashkëkohor i lëshuar nga zinxhirët i ka zhvleftësuar ato tashmë nga ana praktike ndërsa stërpërdorimi i tyre nuk ka lënë më asnjë mesazh estetik që ato mund të transmetojnë. Fati i tyre është tashmë i përcaktuar: harresa dhe/ose shkatërrimi. Konteksti ynë i përditshëm është armiku i tyre fatal.

Këtu ndërhyn Kamberaj me një kontekst të ri, atë estetik. Duke i vendosur në disa plane të çuditshme monokromatike, autori i shndërron ato objekte të pavlera në thelbin e rrugëtimit të tij drejt sublimes absolute të cilën më pas ai na e transmeton tek ne përmes telajove të plotësuara jo vetëm me këto plane dhe sende mbi to por edhe të një morie detajesh teknike, estetike e artistike (hile te zanatit) për të plotësuar shfaqen (revelimin) e sublimes që ai dërgon tek ne si një gjysmëzot nga jetëbota e tij e veçuar (rekluzive). Detajet në këto telajo luajnë një rol të dyfshtë: nga njëra anë krijojnë një kontekst material ku sendet - rraqe të tilla si vazo, poçe qeramike, dritare si kudrate drite apo thjesht njollë e bardhë krem e kufizuar qartë, tiganë e tepsi të kallaisura nga kallaixhiu i qytezës apo autori vetë, lule të disa frymëzimeve e qytetërimve, mjete shkrimi midis të kaluarës romantiko-primitive dhe të tashmes teknologjiko-cinike jetojnë në botën e tyre kontekstuale, me të vetmin ndryshim se tani ne jemi më të vëmendshëm ndaj saj; nga ana tjetër, është konteksti artistik, i panjohur më parë për ne, i krijuar nga artisti, dhe i shfaqur tek ne sipas dëshirës (tekave) së tij.

Ky është një kthim fantastik tek modernizmi i lartë me të gjithë elementët e tij politik, filozofik dhe artistik. Fantini proteston komiken në deklarimin e vrasjes së artit dhe individid nga postmodernizmi; Kamberaj ironizon sarkazmën patetike të shkatërrimit të strukturalizmit prej dekonstruksionit postmodernist. Pas 2500 vjet grindjesh pa pajtim, ontologjitë e tyre kanë shpallur më në fund paqen në këtë ekspozite për të qëruar hesapet me një armik aspak të denjë dhe kalimtar (Charles Altieri e ka vërejtur rënien e postmodernizmit që në 1998). Esellia dhe ekuilibri perfekt filozofik e artistik e bën kundërvënien e artistëve ndaj skizofrenisë postmoderniste një lojë cinglash. Fantini thotë: ja ku është objekti im sublim - Njeriu; Kamberaj thotë: ja ku është sublimja ime - gjithçka e rrezikuar nga konsumerizmi bashkëkohor. E ç’mund të thotë artisti postmodernist përballë tyre? Që ai ka vrarë sublimen dhe që ai nuk është më artist? Po ç’farë është atëherë? Një mbledhës kanoçesh mes plehrave të Sharrës? Jo faleminderit! Meqë nuk jam pronar i ndonjë fonderie ku riciklohen kanoçe alumini, ato objekte nuk përbëjnë më asgjë për mua. A ke ndonjë mesazh të lartë për të më transmetuar, diçka që unë nuk e di dhe nuk e kam ndierë më parë? A ma udhëheq dot rrugën drejt të vërtetës dhe të bukurës absolute? Unë bindem edhe më tepër që ajo ekziston pasi shikoj përpjekjet shkatarraqe të artistit postmodernist (pak punk, pak gothik/metalar, pak travesti e pak nga të gjitha bashkë) për ta mohuar atë.

Sepse Fantini dhe Kamberaj më udhëheqin mua nëpër një botë magjike që unë e ndiej dhe perceptoj por nuk e reifikoj (materializoj) dot. Ata më hapin mua dritare që unë e di se ekzistojnë drejt një bote që unë e di se është por që pa ta unë nuk e arrij dot. Sepse unë jetoj në një jetëbotë tjetër dhe përpiqem të sundoj atë teksa sundimin e jetëbotës artistike ua kam lënë artistëve. Unë nuk jetoj në komunizëm dhe nuk dua t’i bëj të gjitha punët sipas parimit marksist të zhdukjes së ndarjes së punës (do të isha shumë kurioz ta shihja Marksin të punonte çdo mëngjes peshkatar në Ndërmarrjen e Midhjeve Sarandë, shofer furgoni në drekë dhe profesor universiteti në mbrëmje). Kësisoj, unë pres që secili të bëjë punën e tij, dhe sigurisht, artisti të vetën. Sepse ai është i pajisur me dhuntinë kimiko-biologjike apo hyjnore për ta gjetur atë: quhet talent i cili shumë prej nesh na mungon.

Megjithatë, unë nuk mendoj se ne jemi krejt pa rol në këtë kontekst estetiko-social. Kësisoj, le të kthehemi tek kontributi ynë (akustik) në rastin konkret dhe në përgjithësi. Ajo që mbretëroi në hapje të ekspozitës së Fantini-t dhe Kamberajt ishte zhurma, një gumëzhimë e parreshtur e vizitorëve të veshur ultrashik dhe me një interes intensiv në gjithçka përreth (burrat sidomos për gjokset gjysmë të zhveshura të grave ose për pijet në banak, ndërsa gratë për çmimet e kravatave të burrave dhe të dyja palët së bashku për kamerat). Por unë u pushtova nga një dashuri e pakufishme për atë kolektiv sepse ata ishin njerëzit që kishin zbritur nga tablotë e Fantini-t ose ata ishin njerëzit që unë do t’u propozoja që të ngjiteshin në ato tablo dhe të bëheshin personazhe të tyre. Ajo zhurmë zbriste dhe rikthehej tek ato punime me një akustikë perfekte. Por ky është vetëm një pasqyrim i interpretimit që unë bëra në ato çaste; në asnjë mënyrë nuk duhet konsideruar si performancë që bën punimet e Fantini-t. Këto punime qëndrojnë aty po aq imponuese edhe në heshtje porse zhurma u bën mirë atyre, shton në kontekstin e tyre.

E kundërta është për punët e Kamberajt. Që të mund të kapësh sublimen në to, punët e Kamberajt kanë nevojë për një heshtje solemne që shndërrohet në një vlerë të shtuar të heshtjes së tablove në kufijtë e zeros absolute të fizikës njutoniane. Kjo nuk do të thotë gjithsesi se ne duhet të kërkojmë heshtjen në mënyrë performative, pra të marrim pjesë në krijimin e veprës artistike duke heshtur. Puna, mesazhi, mjeshtëria, sublimja janë në zotërim të autorit. E vetmja gjë që na lejohet ne është interpretimi. Unë e ndieja atë interpretim në heshtje dhe jam gati i sigurt që edhe të tjerët do t’i kishin shijuar më mirë ato punë në heshtje. Por teksa shihja njerëz që tek-tuk e kuturu shfaqnin edhe ndonjë interes për punimet dhe nguleshin përpara tyre, unë iu nënshtrova intersubjektivitetit të interpretimit dhe i dhashë vetes premtimin për t’u kthyer përpara tablove të Kamberajt në një kohë tjetër, në heshtje. Kur e bëra këtë kuptova se kisha të drejtë (po gënjej pakëz këtu sepse unë e dija paraprakisht këtë qëkurse i kisha parë më parë këto punë në shtëpinë e autorit).

Ika i mbushur nga ekspozita sepse luftën time për sublimen estetike po e luftonin me sukses ata që ishin më të pajisur se unë për atë luftë, ata që kishin talentin e duhur. Tani unë mund t’u kthehem punëve të mia pa vrarë mendjen për një përpjekje individuale drejt sublimes estetike të cilen e dua, e lakmoj, por nuk e arrij dot i vetëm. Ka disa njerëz që vazhdojnë ta hapin rrugën deri aty, ta arrijnë, zotërojnë dhe shpërndajnë atë drejt shoqërisë në mënyrë shfaqore (reveluese); këta janë intelektualët-artistë, sipas një përkufizimit tim. Dikur intelektualet qenë edhe revolucionarë që vdisnin barrikadave pasi më parë kishin frymëzuar masat për t’u ngritur në luftra çlirimtare apo revolucione që fillojnë me rrafshimin e pabarazive dhe mbarojnë me vetëvrasje; dikur ata qenë tipikja europiano-lindore. Sot, në shoqëritë tona postmaterialiste dhe nën presionin e teknokracive e burokracive, nuk mund të kërkojmë më kaq shumë nga intelektualët. Kësisoj, pasi e kemi ngushtuar pritshmërinë ndaj tyre, përqëndrohemi vetëm në pritshmëri të ndërtuara sipas rregullash loje të ditura: ata jetojnë në jetëbotën e tyre gjysmëhyjnore dhe ne presim prej tyre udhëheqje në ato fusha ku ata dijnë. Për të tjerat, ne i sundojmë vetë jetëbotët tona.

Ridvan Peshkopia
Universiteti i Kentakit
Universiteti i Vlorës

Intervista me Dhurata Lazo Bejleri

Intervista: Albana Temali
Artistë që ndajnë talentin mes dy brigjesh - kështu mund të përkufizoja situatën që paraqitet sot të artisteve shqiptarë, që jetojne përtej Adriatikut. Jane lindur, rritur e formuar si profesionistë në shkollat shqiptare e kanë perfeksionuar talentin e tyre në Akademitë e huaja duke përvetesuar dije të reja, duke plazmuar kështu vlera të reja e duke shfytëzuar mundësi afirmimi.

Jane të shumtë sot, por mbase mjafton të drejtojmë vëmendjen te një aktivitet i tyre për të kuptur realitetin e ri që përjetojne mes skenave shqiptare e të huaja, mes publikut shqiptar në Shqipëri e publikut shqiptar e të huaj në vende të tjera të botës. Një eksperiencë të tille sapo e ka kaluar, pianistja jonë e talentuar Dhurata Lazo Bejleri me Koncertin e dhënë në Akademinë e Arteve të Bukura, në Tiranë me Orkestrën e RTSh nën drejtimin e dirigjentit kanadez Alain Trudel.

Dhurata "kaperceu" Adriatikun në fillim e viteve '90 për t'u bashkuar me bashkeshortin e saj polistrumentistin Zija Bejleri, i vendosur me parë në Veneto. Dhurata pas ardhjes në Itali, nis serish studimet e merr diplomë për pianoforte në Konservatorin "G.Verdi", Milano (Diploma e parë e saj është në pianoforte, në Akademine e Arteve të bukura në Tirane me maksimumin e pikeve me prof.shën Anita Tartari me repertor: Bach, Beethoven, Hyden, Chopin, Listz, Grieg, Ravel, Debussy, Brams, Rachmaninov, Schuman, Schubert, Scriabin etj). Përveç kësaj diplome ajo vazhdon në 1994 kurse perfeksionimi pianistik nderkombëtare në Portogruaro(Ve) me M° Mika Marian, Kurs perfeksioni te larte pianistik vjetor në qëndrën "Karol Szymanovsky" në Padova, në 1995 e në 1998 Kurs tjetër perfeksionimi pianistik në Chioggia (Ve), më një Koncert në Festivalin pianistik ndërkombetar. Në vitet 2003-2004 ndjek sërish kurse perfeksionimi për soliste koncertiste në Padova dhe në 2005 - Piano Master Class, në Monfalcone. Kjo periudhë është edhe e frutshme për Dhuratën me koncerte jo vetëm në Itali ku tashmë ka ndërtuar familjen, por dhe jashte saj. Vlen të permenden koncertet recitale në Rome, Udine, Venezia, Trieste, Pordenone, Gorizia, Treviso, por edhe në Frankfurt -Gjermani, në Nju Jork e Filadelfia-ShBA si

dhe koncertet e saj në Shqipëri në Akademine e Arteve, Tirane.E takuam pikërish pas koncertit te fundit të saj ne prill 2009 , ne Tiranë.

Intervista:

Pothuaj një vit me pare dhatë koncert bashkë me bashkëshortin tuaj, në Akademinë e Arteve në Tiranë ku dhe jeni diplomuar të dy. Natyrisht ishte një eksperience jashtë të zakonshmes së koncerteve të deriatëhershme - emocione, po njëkohësisht edhe përgjegjesi mbasi riktheheshit të shkolla juaj e te ish-profesoret tuaj. Këtë vit një tjetër kthim "alla grande" për një Koncert me Orkestrën simfonike të RTSh dhe nën drejtimin e një dirigjenti të huaj. Nga kush mberriti ftesa, si e pritet e kush ishin mbeshtetesit e saj?

Pata nje ftese nga Orkestra e RadioTelevizionit, me të cilën kam luajtur për herë të fundit kur isha 17 vjeç, e ku kam luajtur Koncertin e Beethovenit nr. 3 me dirigjentin e madh Ferdinand Deda.
Një emocion vërtet shume i bukur, i realizimit të kësaj ëndërre ....
Rikthimi im është vërtet mbas 20 vjetësh, por ishte i mrekullueshem, e ku kam takuar artistë të gjeneratës sime, por dhe artiste të rinj.

Koncertin e drejtoi kësaj radhe një dirigjent i huaj - kanadezi Alen Trudel. A kishit njohje apo bashkepunim te meparshem me këtë dirigjent ?
Dirigjenti kanadez Alain Trudel ishte i ftuar dhe është hera e parë që vjen ne Tirane. Ishte një koincidencë të bënim së bashku koncertin.

Sa njohje kishte për muzikën shqiptare Trudel?
Une luajta disa vepra të autorëve shqiptare dhe Dirigjenti Trudel u dashurua përnjëhere mbas muzikës tone të mrekullueshme. I dhurova dhe CD-në time dhe ka shumë mundësi të organizoj një koncert në Kanada me pjesë shqipetare, ku unë jam e ftuar.

Si perballohet pergatitja pr nje impenjim te tille pra publikut - e përgjithësisht çdo të thotë për një profesionist kjo etapë përgatitore?
Koncertet e mia janë të ndryshme. Përgatisja në të njëjtën kohë një program për Recitalin tim dhe për një koncert tjetër me 4 duar, muzikë dhome, me një pianiste amerikane Kristina Carden:ky koncert u bë një javë përpara se të shkoja në Tirane, më 17 prill.

Me punë realizohet gjithcka, sidomos kur eshte dhe pasioni shume i forte.

Cilët kompozitorët tuaj të preferuarit tuaj e ku e ndjeni që shpreheni me mirë?

Më pelqen shumë muzika e romantikëve. Kompozitori im i preferuar është Chopin, po sigurisht më pelqen shumë Schumann, po ashtu Brahms, Mendelsohn, Schubert, Liszt etj.

Ishte surprize interesi i publikut e mikpritja apo e prisnit një gje të tillë?
Jam shumë e kenaqur nga puna serioze e orkestrantëve të RadioTelevizionit e dirigjenti Alain Trudel më ka dhënë një sodisfaksion shumë të fortë. Ishte një marreveshje shumë e mirë midis ne të dyve. Emocion shume i bukur.

Cilët mendoni se kanë qënë "pikat e forta" të koncertit ?
Koncerti i Grigut është një perlë e vërtet, ku i ka të gjitha brenda: virtuozitetin, poezinë, dancën tipike norvegjese të influencuar paksa nga eleganza franceze...

Pas-koncerti është edhe një mjet-mates i vërtetësisë së duartrokitjeve. Lule e mesazhe nuk kane munguar. Nje "flash" i atij momenti?
Jam ndjere shume mirë, mbi të gjitha nga publiku ku më priti shume mirë, edhe pse një vit më përpara bëra një recital bashkë me bashkëshortin në Akademi dhe vërtet u pritëm shumë mirë.
Ishte një kënaqësi e madhe por edhe shumë përgjegjësi e madhe të luash përpara ish-profesoreve dhe miqve të tu të shkollës.

Stina e verës nisi mbare me ketë koncert në Atdhe dhe do të vazhdoje ....?

..me një koncert recital në fund të qershorit, në Gjermani.

http://www.albacenter.it

Artan Shabani at 53rd Venice Biennale, Official Collateral Events

Dear All,

I'm pleased to invite you to my next upcoming show
at 53rd Venice Biennale,
KROSSING Immaginodromo,
Official Collateral Events,
in FORTE MARGHERA
from june 4th - november 22nd 2009.

http://www.thepromenadegallery.org

Hope to see you there.
All my best

Sono lieto di invitarvi al mio prossimo evento
alla 53° Biennale di Venezia,
KROSSING Immaginodromo,
Eventi Collaterali Ufficiali,
presso FORTE MARGHERA
dal 4 giugno - 22 novembre 2009.
Per ulteriori dettagli
http://www.thepromenadegallery.org

Artan Shabani

“Gladiatori i artë” për regjisorin çek Jiri Menzel

Pas paradës së shfaqjes së filmave për një javë, (23-31 gusht) ka mbyllur ditët e tij me shpalljen e fituesve Festivali Ndërkombëtar Veror i Filmit në Durrës. Fituesi i çmimit të madh “Gladiatori i artë” ka qenë filmi i regjisorit çek Jiri Menzel, i titulluar “Unë i shërbeva mbretit të Anglisë”. Gjithashtu, fitues të çmimeve të tjera kanë qenë regjisori Fatmir Koçi me filmin “Koha e Kometës”, me skenar të përshtatur nga vepra e Ismail Kadaresë. Çmime të tjera të dhëna prej këtij festivali kanë qenë çmimi special i jurisë që iu dha filmit norvegjez me temë shqiptare “Mirush”, çmimi i karrierës, për regjisoren Xhanfize Keko (pas vdekjes) dhe për aktorin Sandër Prosi (pas vdekjes). Ndërkaq një tjetër çmim, ai i aktores më të mirë u fitua nga Ornela Kapetani, e cila merrte pjesë në filmin grek me temë shqiptare “Correction”. Juria e këtij festivali ku merrnin pjesë 16 filma nga vende të ndryshme të Ballkanit dhe Europës drejtohej nga Roland Sejko dhe përbëhej nga Mimmo Mongelli, Burbuqe Berisha, Marian Tutui, Havier Lamburs e Elena Ciuffrida.

2 Shtator 2008 http://www.gazeta-albania.net

Durrës, ndiqet me interes Festivali Ndërkombëtar i Filmit

Festivali Ndërkombëtar Veror i Filmit, edicioni i parë i filmit me metrazh të gjatë në Shqipëri, që po zhvillohet në qytetin bregdetar të Durrësit po ndiqet me sukses ndërkohë që organizatorët shprehen entuziastë për audiencën e lartë të spektatorëve që kanë ndjekur filmat e programuar në këtë aktivitet. Organizatorët Anila Varfi dhe Xhevdet Ferri shprehen të kënaqur për mikpritjen e qytetit të Durrësit, ndjeshmëria e të cilit për artin e kinemasë ndjehet veçanërisht në arenën e amfiteatrit antik, ku çdo natë shfaqen dy nga filmat që kanë konkurruar zyrtarisht më parë në sallën e teatrit “Aleksandër Moisiu”. Drejtori i Qendrës Kombëtare të Kinematografisë, Xhevdet Ferri është shprehur se “tashmë skepticizmi që na brente para fillimit të veprimtarisë ka kaluar plotësisht. Qyteti i Durrësit ka reaguar si një qytet i vërtetë arti dhe ne ndjehemi të entuziazmuar për audiencën e lartë në arenën e amfiteatrit antik”. “Gjatë shfaqjes së filmit “Koha e kometës” mbi 800 shikues, një pjesë e të cilëve të ulur në kodrinën që rrethon platenë e organizuar kanë ndjekur premierën botërore të filmit shqiptar të regjisorit Fatmir Koçi, mbështetur mbi veprën e Ismail Kadaresë”,- u shpreh drejtori i QKK. Specialistët e kinemasë, kritikët dhe artistët e ftuar janë gjthnjë të pranishëm jo vetëm në projektimet e filmave konkurrues, por edhe në konferencat e shtypit që organizohen cdo paradite në sallën e përgatitur me këtë rast në teatrin “Aleksandër Moisiu”. Anila Varfi, drejtore artistike e këtij festivali është shprehur se një staf prej 45 vetësh punon për mbarëvajtjen e Festivalit Ndërkombëtar Veror të Filmit. Një pjesë e tyre janë punonjës të teatrit të Durrësit, ndërsa pjesa tjetër janë punësuar për të gjitha llojet e shërbimeve brenda dhe jashtë mjediseve të festivalit. Sipas Varfit zgjerimi i numrit dhe gamës së seksioneve për filmat në konkurim do të jetë një nga pikësynimet e edicionit të dytë. “Organizimi i një seksioni të veçantë për filmin shqiptar, fituesi i të cilit duhet t'i nënshtrohet konkurrimit për të qenë pjesë e garës ndërkombëtare për “Gladiatorin e artë” do të mundësojë krijimin e hapësirave për një festival me frymëmarrje të gjerë jo vetëm rajonale, nënvizoi Varfi. “Nga dita e parë festivali po vëzhgohet nga organizatorë të festivaleve të tjera si TOFFI në Poloni. Mbërritja e një fituesi të çmimit Oscar si Jiri Menzel, apo prezantimi i filmave cilësorë si ai që paraqiti Irani, janë premisa të mira për të ardhmen”,- tha Varfi. Për çmimin “Gladiatori i artë”, konkurroi filmi shqiptar “Mao Ce Dun” i regjisorit Besnik Bisha dhe filmi italo-francez “Life sentence” i regjisorëve Daide Barleti dhe Lorenzo Conte. Filmi grek “Correction” i regjisorit Thanos Anastapoulos ka mbledhur qindra shikues në arenën e amfiteatrit antik të qytetit. Megjithëse për arsye teknike mungonte përkthimi në gjuhën shqipe filmi që trajton copëza dramatike nga jeta e emigrantëve shqiptarë në Greqi është ndjekur me interes nga shikuesit, një pjesë e të cilëve pushues në plazhin më të madh të vendit.

27 Gusht 2008 http://www.gazeta-albania.net

International Movie Tourism Exchange - The Italian & European Experience

June 11th

Cari amici e colleghi,
sono qui a rappresentare Silvio Maselli e la Fondazione Apulia Film Commission. Purtroppo, per impegni lavorativi, Silvio Maselli non puo essere qui con noi, in questi importanti giorni di lavoro e dibattito. Vi porto i suoi saluti e l'augurio ad incontrarci, tutti insieme, presto sulle vie del cinema.
Noi pensiamo che il cineturismo sia una tautologia, infatti, Ie regioni e i paesi per loro natura sono definibili come DMO Cdestination management organization).
Ogni territorio, infatti, desidera essere attraversato non soltanto da flussi di investitori pronti a impiantare fabbriche 0 servizi, ma anche sono pronti ad ospitare turisti provenienti potenzialmente da tutto il mondo.
Le strategie per posizionare un territorio nel mercato delIa domanda globale di location turistiche sono infinite.
Un tempo si era soliti ragionare nei termini del marketing mix:
prodotto, prezzo, placement¢'Cdistribuzione), promozione (Ie celebri 4 P) : .r
oggi Ie cose si sono molto complicate, Ie 4 P si sono confuse, e nel frattempo*'sono nate nuove esigenze, i territori hanno iniziato a fare i conti con la complessita del mondo. Nuovi bisogni generano nuove domande.
Nuove domande generano nuovi servizi.
Le Film Commission nascono in US negli anni' 40
La prima FC italiana, al pari di quelle europee, nasce soltanto poco pili di 10 anni fa.
L'Europa capisce tardi che il mondo stava cambiando.
Una nuova domanda, si stava affacciando.
La domanda nuova desiderava non pili eventi ma, prodottij esperienze.
II cinema e la pili importante tra prodotto esperienza. perche aIle spalle delIa mera creazione artistica c'e, 0 dovrebbe esserci, una industria.
L'Europa con il programma Media e con gli Interreg che ci consentono di essere qui in questa momento, ha da poco pili di 10 anni cominciato ad investire sull'immateriale e nel cinema come industria.
Noi crediamo in questa ipotesi di sviluppo perche questa consente di distribuire insieme idee, e ricchezza.
Gli scambi turistici muovono, non soltanto, ricchezza ma Ie pili importanti delle esperienze: l'essere umano.
La scommessa difronte la quale ci troviamo, ci parla delIa necessita di inventarci nuovi sistemi per attrarre turisti.
La scommessa del cine turismo e che nella composizione delIa domanda, e nella creazione di un gusto il cinema giochi un molo importante.
Noi sappiamo pero, che tale molo e importante, ma difficilmente puo essere decisivo. Perche cia accada, e necessario trasformare un film in un blockbuster e questo, purtroppo, non coincide con il bene esperienza di cui sopra.

Aver realizzato l'ultimo 007 a Praga, tra Ie altre citta, non ha portato nemmeno un turista in pili alIa citta.
La passione di Cristo di Mel Gibson, girata a Matera ha rappresentato per quella citta lucana solo una grande illusione. Perche il cineturismo funzioni c'e bisogno di costruire politiche strategiche, non basta fare un buon film.
Voi tutti sapete, cari amici, che spesso, troppo spesso, politica e strategia sono parole assai distanti fra loro. Sino a che Ie istituzioni non capiranno che il mondo e cambiato e che non basta pili un convegno 0 un buon film per promuovere un buon territorio noi continueremo ad incontrarci e a sperare in un mondo pili sviluppato.
La AFC, ad esempio, con la Regione Puglia sta dando vita alIa prima guida cine turistica pugliese: e un primo esempio di politica sistematica, mettere insieme Ie nostre competenze con quelle di chi si occupa di turismo e un modo per increment are i flussi di incoming tourism, convinti come dicevamo prima, che il turista del nuovo millennio non cerchi pili soltanto il belluogo, ma illuogo esperienza.
Per concludere, il nostro messaggio e di costruire politiche integrate tra aree omogenee che VI consenta di entrare in EU: il nuovojvecchio continente che sogniamo e un continente aperto, in cui non esistono Sud senza Nord, gli Est senza gli Ovest.
Sappiamo bene che non avrebbe senso, per es. per amor di metafora, una Apulia Albania FC ma di sicuro, ma una South Italy FC cosi come sogniamo, e speriamo di non essere i soli, una Balkan Film Commission.
Uno strumento in grado, cioe, di consentirvi di comunicare Ie vostre bellezze ma anche Ie vostre differenze attraverso una sola voce.
Perche nel mondo del nuovo millennio, chi balla da solo is lost.

Puljezët në “Fluturimin e shqiponjave”

Prezantimi i kinemasë pulieze "Fluturimi i shqiponjave...” do të realizohet përgjatë tri ditëve (5, 6 dhe 7 maj) në sallën “Black Box” në Akademinë e Arteve në Tiranë. Do të jenë 15 filma që do të projektohen gjatë këtij aktiviteti kur janë parashikuar të shfaqen filma të gjatë, të shkurtër por edhe dokumentarë.

Ndër filmat e përzgjedhur përmenden "Mrekullia" të Edoardo Winspeare, "Dhimbja e kokës" të Alessandro Piva, "Shtëpia e grave" të Mimmo Mongelli, "Toka" të Sergio Rubini, filmat me metrazh të shkurtër të Michele Bia (Jugorë pa filtër), Antonello De Leo (Guinea Pig), Beppe Sbroçhi (Due Pi Grecosu Omega), dokumentari i Simone Salvemini (Liturgjia e tregut). Teatri Publik Puliez vjen në Tiranë në bazë të projektit “Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania", financuar nga P.I.C. Interreg IIIA Italia-Albania 2000/2006. Por teatri publik puliez, në bazë të projektit "Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania", ka në plan të prodhojë edhe 5 filma me metrazh të shkurtër të realizuar nga regjisorët italianë Mimmo Mongelli, Simone Salvemini, Beppe Sbroçhi dhe regjisorët shqiptarë Robert Budina dhe Ilir Butka me aktorë të dy vendeve. Me këtë qëllim janë të hapura seleksionimet për aktorë dhe aktore shqiptarë me profile të ndryshme, në datë 6 dhe 7 maj në sallën “Black Box” të Akademisë së Arteve në Tiranë.

Gazeta STANDARD

Fluturimi i shqiponjave në kutinë e zezë

Fluturimi i shqiponjave në kutinë e zezë
"Fluturimi i shqiponjave… në të shkurtër... dhe në të gjatë". Ky është prezantimi për kinemanë puljeze që projektohet në Tiranë nga sot në mbrëmje deri më 7 maj në sallën Black Box të Akademisë së Arteve. Kalendari parashikon projektimin e filmave me metrazh të shkurtër dhe të gjatë dhe dokumentarëve.

Elsa Demo
Hen, 05 Maj 2008 09:44:00

Kinemaja pulieze në Tiranë dhe përpjekja për një bashkëpunim italo-shqiptar. Kërkohen aktorë. Sondazh në Black Box të Akademisë së Arteve
...................................................................................

"Fluturimi i shqiponjave… në të shkurtër... dhe në të gjatë". Ky është prezantimi për kinemanë puljeze që projektohet në Tiranë nga sot në mbrëmje deri më 7 maj në sallën Black Box të Akademisë së Arteve. Kalendari parashikon projektimin e filmave me metrazh të shkurtër dhe të gjatë dhe dokumentarëve. "Fluturimi i shqiponjave" prezantohet nesër paradite në një konferencë për shtyp në Black Box ku marrin pjesë drejtori i Sektorit të Kinemasë puljeze regjisori Mimmo Mongelli, drejtori i Qendrës Kombëtare Kinematografike Xhevdet Feri, drejtori i Tirana International Film Festival Ilir Butka, producentë dhe regjisorë shqiptarë dhe italianë, ndër të cilët Robert Budina dhe Beppe Sbrocchi.

Gjatë tre ditëve, do të projektohen 15 filma ndër të cilët përmendim filmat me metrazh të gjatë "Mrekullia" i Edoardo Ëinspeare, "Dhimbja e kokës" e Alessandro Piva, "Shtëpia e grave" e Mimmo Mongellit, "Toka" i Sergio Rubinit, filmat me metrazh të shkurtër të Michele Bia ("Jugorë pa filtër"), Antonello De Leo (Kavja), Beppe Sbrocchi (DuePiGrecosuOmega), dokumentari i Simone Salvemini (Liturgjia e tregut).

Hyrja në Black Box është falas

Projektimi i kinemasë puljeze është organizuar nga Teatri Publik Puljez në bazë të projektit "Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania", i financuar nga P.I.C. Interreg IIIA Itali-Shqipëri 2000-2006. Nuk është hera e parë që kinemaja puljeze shfaqet tek ne. Ajo ka qenë e pranishme qysh në programin e edicionit të parë të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit të Shkurtër në Tiranë, pesë vjet më parë, falë binjakëzimeve që TIFF ka bërë me disa struktura homologe italiane.

Në kuadër të të njëjtit projekt të Teatrit Publik Puljez, është parashikuar të bëhet një sondazh për aktorë që do të angazhohen në 5 projektet e ardhshme filmike.

"Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania" kërkon të prodhojë 5 filma me metrazh të shkurtër të realizuar nga regjisorët italianë Mimmo Mongelli, Simone Salvemini, Beppe Sbrocchi dhe regjisorët shqiptarë Robert Budina dhe Ilir Butka me aktorë të të dy vendeve.

Për këtë qëllim janë të hapura seleksionimet për aktore dhe aktorë shqiptarë me profile të ndryshme, pa limit moshe por profesionistë, që do të bëhen në datat 6 dhe 7 maj, nga ora 10 në orën 15 në sallën Black Box të Akademisë së Arteve në Tiranë.

Kandidatët duhet të paraqiten me curriculum vitae në anglisht ose italisht, foto, albume ose materiale vizive (kaseta, dvd etj) ku kanë regjistruar përvojat e tyre të aktrimit.

Ky partneritet italo-shqiptar, në veçanti ndërmjet Puljas dhe Tiranës, në të vërtetë i ka rrënjët thellë në histori, afro 150 vjet më parë. Në mbështetje të projekteve në fjalë janë ofruar Bashkia e Brindizit që është partneri kryesor, Qendra Kombëtare Kinematografike e Shqipërisë që duket se është shkundur nga letargjia e institucionit që vetëm shpërndan para për prodhim filmik; Universiteti i Tiranës etj.

Kemi të bëjmë me një ndërmarrje në Ballkan të Puljas. Vetëm një javë para, në Kinotekën Nacionale të Maqedonisë janë prezantuar disa filma të gjatë të autorëve puljezë si "Sangue Vivo" i Edoardo Winspeare, "La Casa delle Donne" i Alessandro Piva. Paralelisht me të është bërë takimi "Bashkëpunimi ndërmjet Puljas dhe Ballkanit për mbështetjen e zhvillimit të industrisë kinematografike". Pala shqiptare është përfaqësuar Xhevdet Ferri (QKK), Petrit Beci (TVSH), Ilir Butka (TIFF) dhe regjisori Robert Budina.

Gazeta SHEKULLI

“Fluturimi i shqiponjave”, cikël premierash filmi në “Black Box”

Kinemaja puljeze vjen në sallën “Black Box” të Akademisë së Arteve me ciklin e filmave “Fluturimi i shqiponjave… në të shkurtër... dhe në të gjatë”. Ky është prezantimi për kinemanë puljeze që ka filluar që dje të projektohet në sallën e Akademisë së Arteve. Projektimi i këtyre filmave do të zgjasë deri më 7 maj në sallën “Black Box”. Kalendari parashikon projektimin e filmave me metrazh të shkurtër, të gjatë dhe dokumentarëve. Dje paradite për këto ditë të kinemasë puljeze në kryeqytet u organizua një konferencë për shtyp në “Black Box” ku morën pjesë drejtori i Sektorit të Kinemasë puljeze regjisori Mimmo Mongelli, drejtori i Qendrës Kombëtare Kinematografike Xhevdet Ferri, drejtori i Tirana International Film Festival Ilir Butka, producentë dhe regjisorë shqiptarë dhe italianë, ndër të cilët Robert Budina dhe Beppe Sbrocchi. Gjatë kësaj konference regjisori italian Mimmo Mongelli do të shprehej me vlerësime për këtë bashkëpunim duke theksuar se: “ Jemi të kënaqur që po i japim filmin këtij bashkëpunimi Shqipëri-Itali në kuadër të këtij projekti. Kur menduam realizmin e këtij projekti nuk ishte thjesht një ritual, por duhet të punohet për diçka më konkrete. Në datën 10 deri në 12 maj në Brindizi do të bëhet paraqitja e kinemasë shqiptare”. Më tej gjatë kësaj konference regjisori italian do të shprehej dhe për prodhimin e pesë filmave të shkurtër tre italianë dhe dy shqiptarë të cilët brenda një kohe të shkurtër do të jenë në ekranin e kinemasë. “ Ne do të prodhojmë dhe pesë filma të shkurtër tre nga regjisorë italianë dhe dy nga regjisorë shqiptarë. Këto filma do të jenë me temë të njëjtë “Fluturimi”. Regjisorët shqiptarë janë Ilir Butka dhe Robert Budina. Filmat që do të realizohen me regjisorë italianë do të jenë me aktorë shqiptarë dhe filmat që do të realizohen me regjisorë shqiptarë do të jenë me aktorë italianë”, u shpreh regjisorin italian. Ndërkaq që gjatë kësaj konference drejtori i QKK Xhevdet Ferri përveçse ndaj ciklit të filmave që do të shfaqen gjatë këtyre ditëve foli dhe anëtarësimin e QKK në “Eurimages”, për rrugën e bashkëpunimit kinematografik dhe vlerat që ajo sjell. “Jemi në negociata për projektin “VIA- Albania”, por gjithashtu dua të them se për sa i përket anëtarësimit në “Eurimages” mund t’ju them se brenda vitit 2008 dhe QKK do të jetë anëtare e saj. Deri tani nuk kemi mundur që të anëtarësohemi për shkak të shumë arsyeve dhe disa prej tyre janë: numri i ulët i kinemave në raport me popullsinë, ratifikimi i marrëveshjeve etj”. Ndërkaq që gjatë kësaj konference Ilir Butka do të shprehej: “Duke ofruar këtë lloj panorame aktiviteti në pamje të parë mund të duket vetëm kinematografik, por nga pikëpamja politike ky bashkëpunim midis Shqipërisë dhe Pulias është një urë virtuale midis dy vendeve. Por falederoj dhe QKK për mbështetjen e aktivitetit”. Regjisori Robert Budina do të shprehej për prodhimin e pesë filmave se shumë projekte më parë janë realizuar vetëm në letër dhe nuk kanë arritur që të konkretizohen, por mbështetja institucionale është diçka e mirë. “E shoh me interes faktin që të kesh mbështetje në aspektin institucional. Kanë qenë disa projekte në letër, por ato nuk janë konkretizuar më parë, por tani këto projekte do të bëhen konkrete. Unë kam marrë pjesë në festivale të ndryshme në Itali dhe më çudit pjesëmarrja e audiencës italiane”. Gjatë tre ditëve, do të projektohen 15 filma ndër të cilët përmendim filmat me metrazh të gjatë ‘Mrekullia” i Edoardo Ëinspeare, “Dhimbja e kokës” e Alessandro Piva, “Shtëpia e grave” e Mimmo Mongellit, “Toka” i Sergio Rubinit, filmat me metrazh të shkurtër të Michele Bia ("Jugorë pa filtër"), Antonello De Leo (Kavja), Beppe Sbrocchi (DuePiGrecosuOmega), dokumentari i Simone Salvemini (Liturgjia e tregut). Ky cikël kinematografik u hap me filmin “Jugorë pa filtër”. Hyrja në “Black Box” është falas. Projektimi i kinemasë puljeze është organizuar nga Teatri Publik Puljez në bazë të projektit “Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania”, i financuar nga P.I.C. Interreg IIIA Itali-Shqipëri 2000-2006. Nuk është hera e parë që kinemaja puljeze shfaqet tek ne. Ajo ka qenë e pranishme qysh në programin e edicionit të parë të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit të Shkurtër në Tiranë, pesë vjet më parë, falë binjakëzimeve që TIFF ka bërë me disa struktura homologe italiane. Në kuadër të të njëjtit projekt të Teatrit Publik Puljez, është parashikuar të bëhet një sondazh për aktorë që do të angazhohen në 5 projektet e ardhshme filmime të cilët do të realizohen në sajë të një buxheti prej 30 mijë eurosh. “Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania” kërkon të prodhojë këto filma me metrazh të shkurtër të realizuar nga regjisorët italianë Mimmo Mongelli, Simone Salvemini, Beppe Sbrocchi dhe regjisorët shqiptarë Robert Budina dhe Ilir Butka me aktorë të të dy vendeve.

Gazeta SOT

"IN.VENT.AR.C.A. – Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania",

KONFERENCE PËR SHTYP

"IN.VENT.AR.C.A. – Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania",

E hënë 5 maj 2008 ora 11.00

Salla Black Box- Akademia e arteve, Tiranë.

E hënë datë 5 maj në orën 11.30 në Sallën Black Box të Akamisë së arteve, Tiranë, do prezantohet në shtyp kalendari orgnizimit të projektimeve, në bazë të PIC Interreg III A Itali- Shqipëri 2000/2006 " Inter- venti di Arte e Cultura nga Shqipëria" për sektorin e kinemasë.

Gjatë konferencës për shtyp do të prezantohet përmbledhja me titull " Fluturimi I shqiponjave …në të shkurtër…dhe të gjatë…" që parashikon projektimin në Itali dhe në Shqipëri të filmave me metrazh të shkurtër, dhe filmave me metrazh të gjatë dhe dokumntarëve, gjithsej 28, të realizuar nga regjisorë italianë dhe shqipëtarë; dhe prodhimi I 5 filmave me metrazh të shkurtër ( 3 italianë dhe 2 shqiptarë) të realizuar nga këto regjisorë.

Në konferencë do marrin pjesë: drejtori I Sektorit të Kinemasë të projektit, regjisori Mimmo Mongelli, drejtori I Qendres Kombetare e Kinematografisë Xhevdet Ferri, drejtori I Tirana International Film Festival Ilir Butka, producentë dhe regjisorë shqiptarë dhe Italian, ndër të cilët Robert Budina dhe Beppe Sbrocchi.

*********************************************************************************

Komunikate per shtyp

" Fluturimi i shqiponjave …
ne te shkurter ... dhe ne te gjatë ... "

Prezantimi i kinemasë puljeze

I kinemasë puljeze

Tiranë (Shqipëri)

5,6,dhe 7 maj 2008

Ora 17:00 Salla Black Box

Akademia e Artëve

PIC INTERREG III A ITALIA ALBANIA 2000-2006

"IN.VENT.AR.C.A. – Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania

Teatri Publik Puljez në bazë të projektit IN.VENT.AR.C.A. – Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania", I financuar nga P.I.C . Interreg IIIA Italia-Albania 2000/2006, organizon prezantimin e kinemasë puljeze, " Fluturimi i shqiponjave … në filma me metrazh të shkurtër…dhe të gjatë….", në Shqipëri në datat 5, 6, dhe 7 maj në sallën Black Box të Akademisë së Arteve në Tiranë.

Gjatë tre ditëve, do të projektohen 15 filma ndër të cilët , filma të gjatë, të shkurtër dhe dokumentarë ku përmenden: " Mrekullia" të Edoardo Winspeare, "Dhimbja e kokës" të Alessandro Piva, "Shtëpia e grave" të Mimmo Mongëlli, "Toka"të Sërgio Rubini, filmat me metrazh të shkurtër të Michele Bia (Jugorë pa filtër), Antonello De Leo (Guinea Pig), Beppe Sbrocchi (DuePiGrecosuOmega), dokumentari i Simone Salvemini (Liturgjia e tregut).

Hyrja falas.

*********************************************************************************


PIC INTERREG III A ITALI SHQIPËRI 2000-2006

"IN.VENT.AR.C.A. – Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania"

Sektori i kinemasë

Perzgjedhje aktoresh per realizimin e 5 filmave te shkurter

Teatri publik puljez, në bazë të projektit "Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania", I financuar nga P.I.C Interreg IIIA Itali- Shqipëri 2000/2006, kërkon të prodhojë 5 filma me metrazh të shkurtër të realizuar nga regjisorët italianë Mimmo Mongelli, Simone Salvemini, Beppe Sbrocchi dhe regjisorët shqiptarë Robert Budina dhe Ilir Butka me aktorë të dy vendeve.

Me këtë qëllim janë të hapura seleksionimet për aktorë dhe aktorë shqipëtarë me profile të ndryshme , pa limit moshe por profesionistë, në Tiranë në datë 6 dhe 7 maj nga ora 10 në orën 15 në sallën black box të Akademisë së Arteve në Tiranë.

Kandidatët duhet të paraqiten në casting të pajisur me curriculum vitae në anglisht ose italisht, foto, albume ose materiale vizive(kaseta, dvd etj)

Materialet e dorëzuara si ilustrim për casting do të mbahen nga ana e jurisë.


******************************************************************************

Një nga arsyet që na bënë të lëvizim menjëherë, në bashkpunim me Teatrin Publik Puljez, trupi dhe shpirti i projektit InventArka, për realizimin e Sektorit Kinematografik të po të njëjtit projekt, ishte ai që të transformonim këtë rast në një mundësi të vërtetë për të realizuar diçka konkrete.
Pra përmbledhjet më të rëndësishme të kinemasë, në Shqipëri dhe në Pulja, sepse ato janë një rast më shumë për të afruar dy popujt, kulturat e tyre, njohurinë reciproke, për të mposhtur pengesat e kotësishme jo më paragjykime dhe keqkuptime.
Në këto tre takime- një në Tiranë dhe dy në Brindizi dhe Trani- kinematografia më e fundit puljeze (të përfshirë ato filma që tashmë janë të njohur si klasikë të vegjël) mund të shikohen nga montazhierë dhe nga publiku i vendit të shqiponjave; ashtu siç edhe regjisorët më interesantë të Shqipërisë (nga figurat më të njohura dhe ato më pak, që janë në hapat e parë) mund të gjejnë disa vlerësime në Pulja.
Por me këtë të fundit, jemi akoma në fushën e asaj që mund të quhet një proçedurë e konsoliduar në shkëmbimet kulturore.
Siç u përmend edhe më parë, në këtë rast kemi dashur të kryejmë një hap përpara, një hap të vendosur, në rrugën e bashkpunimeve të vërteta.
Pra kemi menduar të mbështesim produksionin e disa veprave të vogla, duke ia besuar regjinë regjisorëve puljezë dhe shqipëtarë.
Kështu do lindin pesë filma me metrazh të shkurtër, tre vepra të regjisorëve italianë dhe dy të regjisorëve shqipëtar, mbi një temë të vetme, të diskutuar nga profesionistë të ndryshëm të sektorit.
Gjithashtu veçoria e këtyre filmave të shkurtër është në atë të realizimit nga regjisorë italianë që do punojnë në Shqipëri, duke udhëhequr aktorët shqipëtarë të përzgjedhur në dy ditë, në Tiranë, ndërsa regjisorët shqiptarë do xhirojnë në Pulja me aktorë italianë të përzgjedhur në katër ditë nga seleksionimi në Brindizi dhe Trani.
Sigurisht një lojë e rrezikshme është ajo e mos ndalimit tek rituali i shkëmbimeve; sigurisht është veçanarisht emocionuese ti japësh mundësinë fantazisë për të arritur fryte të vërteta; sigurisht do të jetë mjaft domethënëse, tek fusha e ndërlidhjes së mardhënieve, duke I vënë në punë delegacionet përkatëse, në një aktivitet të mirfilltë të qensishëm.
E gjitha e finalizuar në ndërtimin e një vepre arti, si ajo që në fund do të përbëhet me pesë filmat e shkurtër, me qëllim që të tregojë mënyrën e njëjtë të të dëgjuarit, të të meduarit dhe të vepruarit tek dy tipe njerëzish, përtej dhe këtu Adriatikut.
Dhe për të arritur një tjetër finish tek rruga e rritjes së kulturave dhe i të dy qytetërimeve.

Mimmo Mongelli
Drejtori i Sektorit të Kinemasë të Projektit InventArca

*********************************************************************

Partner të projektit: Bashkia e Brindizit (partneri kryesor); Qëndra kombëtare e kinematografisë së Shqipërisë; Universiteti i Tiranës; Albanian Art Insitute; Tirana International Film Festival; Akademia e Arteve Tiranë; Le spëcchie Srl; Bashkia e Monopolit; Bashkia e Barletës; Bashkia Trani; Bashkia Poggiadro; Bashkia Elbasan; Bashkia e Gramshit; Konservatori i Muzikës, Monopoli; Shoqëria kulturore "Akademia e Dancit" Brindizi; Akademia e Dancit Tiranë; Universiteti i Lecces- Fakulteti i gjuhëve të huaja dhe Sams; Shoqëria Tjetër Vision, Elbasan" Maccabeteatro Piccola Soc. Coop; Eufonia – Astragali Teatro i Lecces; Confcooperativë Puglia; Universiteti bujqsor i Tiranës; Pc Company di P. Cialdella; Konsorti Turistik Promosud.

KONFERENCE PËR SHTYP



"IN.VENT.AR.C.A. – Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania",


E hënë 5 maj 2008 ora 11.00

Salla Black Box- Akademia e arteve, Tiranë.



E hënë datë 5 maj në orën 11.30 në Sallën Black Box të Akamisë së arteve, Tiranë, do prezantohet në shtyp kalendari orgnizimit të projektimeve, në bazë të PIC Interreg III A Itali- Shqipëri 2000/2006 " Inter- venti di Arte e Cultura nga Shqipëria" për sektorin e kinemasë.

Gjatë konferencës për shtyp do të prezantohet përmbledhja me titull " Fluturimi I shqiponjave …në të shkurtër…dhe të gjatë…" që parashikon projektimin në Itali dhe në Shqipëri të filmave me metrazh të shkurtër, dhe filmave me metrazh të gjatë dhe dokumntarëve, gjithsej 28, të realizuar nga regjisorë italianë dhe shqipëtarë; dhe prodhimi I 5 filmave me metrazh të shkurtër ( 3 italianë dhe 2 shqiptarë) të realizuar nga këto regjisorë.



Në konferencë do marrin pjesë: drejtori I Sektorit të Kinemasë të projektit, regjisori Mimmo Mongelli, drejtori I Qendres Kombetare e Kinematografisë Xhevdet Ferri, drejtori I Tirana International Film Festival Ilir Butka, producentë dhe regjisorë shqiptarë dhe Italian, ndër të cilët Robert Budina dhe Beppe Sbrocchi.



Komunikate per shtyp

" Fluturimi i shqiponjave …
ne te shkurter ... dhe ne te gjatë ... "

Prezantimi i kinemasë puljeze

I kinemasë puljeze

Tiranë (Shqipëri)



5,6,dhe 7 maj 2008



Ora 17:00 Salla Black Box

Akademia e Artëve



PIC INTERREG III A ITALIA ALBANIA 2000-2006

"IN.VENT.AR.C.A. – Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania





Teatri Publik Puljez në bazë të projektit IN.VENT.AR.C.A. – Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania", I financuar nga P.I.C . Interreg IIIA Italia-Albania 2000/2006, organizon prezantimin e kinemasë puljeze, " Fluturimi i shqiponjave … në filma me metrazh të shkurtër…dhe të gjatë….", në Shqipëri në datat 5, 6, dhe 7 maj në sallën Black Box të Akademisë së Arteve në Tiranë.



Gjatë tre ditëve, do të projektohen 15 filma ndër të cilët , filma të gjatë, të shkurtër dhe dokumentarë ku përmenden: " Mrekullia" të Edoardo Winspeare, "Dhimbja e kokës" të Alessandro Piva, "Shtëpia e grave" të Mimmo Mongëlli, "Toka"të Sërgio Rubini, filmat me metrazh të shkurtër të Michele Bia (Jugorë pa filtër), Antonello De Leo (Guinea Pig), Beppe Sbrocchi (DuePiGrecosuOmega), dokumentari i Simone Salvemini (Liturgjia e tregut).

Hyrja falas.







PIC INTERREG III A ITALI SHQIPËRI 2000-2006

"IN.VENT.AR.C.A. – Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania"


Sektori i kinemasë

Perzgjedhje aktoresh per realizimin e 5 filmave te shkurter

Teatri publik puljez, në bazë të projektit "Inter-Venti di Arte e Cultura dall'Albania", I financuar nga P.I.C Interreg IIIA Itali- Shqipëri 2000/2006, kërkon të prodhojë 5 filma me metrazh të shkurtër të realizuar nga regjisorët italianë Mimmo Mongelli, Simone Salvemini, Beppe Sbrocchi dhe regjisorët shqiptarë Robert Budina dhe Ilir Butka me aktorë të dy vendeve.

Me këtë qëllim janë të hapura seleksionimet për aktorë dhe aktorë shqipëtarë me profile të ndryshme , pa limit moshe por profesionistë, në Tiranë në datë 6 dhe 7 maj nga ora 10 në orën 15 në sallën black box të Akademisë së Arteve në Tiranë.

Kandidatët duhet të paraqiten në casting të pajisur me curriculum vitae në anglisht ose italisht, foto, albume ose materiale vizive(kaseta, dvd etj)

Materialet e dorëzuara si ilustrim për casting do të mbahen nga ana e jurisë.



Partner të projektit: Bashkia e Brindizit (partneri kryesor); Qëndra kombëtare e kinematografisë së Shqipërisë; Universiteti i Tiranës; Albanian Art Insitute; Tirana International Film Festival; Akademia e Arteve Tiranë; Le spëcchie Srl; Bashkia e Monopolit; Bashkia e Barletës; Bashkia Trani; Bashkia Poggiadro; Bashkia Elbasan; Bashkia e Gramshit; Konservatori i Muzikës, Monopoli; Shoqëria kulturore "Akademia e Dancit" Brindizi; Akademia e Dancit Tiranë; Universiteti i Lecces- Fakulteti i gjuhëve të huaja dhe Sams; Shoqëria Tjetër Vision, Elbasan" Maccabeteatro Piccola Soc. Coop; Eufonia – Astragali Teatro i Lecces; Confcooperativë Puglia; Universiteti bujqsor i Tiranës; Pc Company di P. Cialdella; Konsorti Turistik Promosud.

******************************************************************************

Një nga arsyet që na bënë të lëvizim menjëherë, në bashkpunim me Teatrin Publik Puljez, trupi dhe shpirti i projektit InventArka, për realizimin e Sektorit Kinematografik të po të njëjtit projekt, ishte ai që të transformonim këtë rast në një mundësi të vërtetë për të realizuar diçka konkrete.
Pra përmbledhjet më të rëndësishme të kinemasë, në Shqipëri dhe në Pulja, sepse ato janë një rast më shumë për të afruar dy popujt, kulturat e tyre, njohurinë reciproke, për të mposhtur pengesat e kotësishme jo më paragjykime dhe keqkuptime.
Në këto tre takime- një në Tiranë dhe dy në Brindizi dhe Trani- kinematografia më e fundit puljeze (të përfshirë ato filma që tashmë janë të njohur si klasikë të vegjël) mund të shikohen nga montazhierë dhe nga publiku i vendit të shqiponjave; ashtu siç edhe regjisorët më interesantë të Shqipërisë (nga figurat më të njohura dhe ato më pak, që janë në hapat e parë) mund të gjejnë disa vlerësime në Pulja.
Por me këtë të fundit, jemi akoma në fushën e asaj që mund të quhet një proçedurë e konsoliduar në shkëmbimet kulturore.
Siç u përmend edhe më parë, në këtë rast kemi dashur të kryejmë një hap përpara, një hap të vendosur, në rrugën e bashkpunimeve të vërteta.
Pra kemi menduar të mbështesim produksionin e disa veprave të vogla, duke ia besuar regjinë regjisorëve puljezë dhe shqipëtarë.
Kështu do lindin pesë filma me metrazh të shkurtër, tre vepra të regjisorëve italianë dhe dy të regjisorëve shqipëtar, mbi një temë të vetme, të diskutuar nga profesionistë të ndryshëm të sektorit.
Gjithashtu veçoria e këtyre filmave të shkurtër është në atë të realizimit nga regjisorë italianë që do punojnë në Shqipëri, duke udhëhequr aktorët shqipëtarë të përzgjedhur në dy ditë, në Tiranë, ndërsa regjisorët shqiptarë do xhirojnë në Pulja me aktorë italianë të përzgjedhur në katër ditë nga seleksionimi në Brindizi dhe Trani.
Sigurisht një lojë e rrezikshme është ajo e mos ndalimit tek rituali i shkëmbimeve; sigurisht është veçanarisht emocionuese ti japësh mundësinë fantazisë për të arritur fryte të vërteta; sigurisht do të jetë mjaft domethënëse, tek fusha e ndërlidhjes së mardhënieve, duke I vënë në punë delegacionet përkatëse, në një aktivitet të mirfilltë të qensishëm.
E gjitha e finalizuar në ndërtimin e një vepre arti, si ajo që në fund do të përbëhet me pesë filmat e shkurtër, me qëllim që të tregojë mënyrën e njëjtë të të dëgjuarit, të të meduarit dhe të vepruarit tek dy tipe njerëzish, përtej dhe këtu Adriatikut.
Dhe për të arritur një tjetër finish tek rruga e rritjes së kulturave dhe i të dy qytetërimeve.

Mimmo Mongelli
Drejtori i Sektorit të Kinemasë të Projektit InventArca

Kriteret e Ministrit Pango per shkarkimet dhe emerimet e drejtuesve te instucioneve te kultures.

- nga Genc Mulliqi

Sot me dt 16 04 2008 jap doreheqjen nga puna ime ne GKA pas shkarkimit nga detyra si drejtor I ketij institucioni, dhe ri-emerimit tim si nen-drejtor ne GKA prej Ministrit Pango.

Me dt 15 04 2008 mu komunikua shkarkimi im nga detyra si drejtor i GKA-se dhe emerimi ne kete post i nen-drejtorit Shima prej ministrit Pango. Ne urdherin e Min Pango nuk jepeshin shkaqet por gojarisht prej te derguareve te tij m’u tha se ti mire ke punuar por menduam qe te bejme nje ndryshim vendesh keshtu qe ti do te punosh si nen-drejtor po ne GKA e bla, bla, bla.

Besoj qe kemi te bejme me nje rast unikal ku drejori I nje institucioni shkarkohet nga detyra pasi ka kerkuar shkarkimin e nen-drejtorit te institucionit per akte korruptive dhe paregullsi ne pune dhe personi I akuzuar si I tille emerohet drejtor, ndersa akuzuesi emerohet vartes I tij. Sic duket per min. Pango ai qe nuk vjedh apo shkel ligjin, e peson.

Rasti I emerimit te Rubens Shimes si drejtor flet per konceptin e Min Pango ne zgjedhjen e kritereve per emerimin e drejtuesve.

1. Sipas Pangos drejtuesit duhet te jene te afte per akte korruptive, devijim fondesh, paregullesi veprimesh financiare, krijimin kushtesh per konflikt interesi. Pikerisht kjo aftesi e R. Shimes eshte ajo qe Pango duket qe vlereson dhe qe bezdiset kur keto aftesi evidentohen sic I kam evidentuar une ne nje sere shkresash drejtuar Min Pango gjate muajve te fundit. Ne Janar 2008 une kam bere kerkesen zyrtare per shkarkimin e R. Shimes nga posti I nen –drejtorit. Baashkangjitur eshte materiali I fotokopjuar. Paregullsite jane evidente ne dy konkurset nderkombetare ‘Onufri’ 2006, ‘Onufri 2007’, Bienalia e Venecies etj

2. Sipas Pangos drejtuesit duhet te jene ; Te paafte ne menaxhim ne punen drejtuese. Rasti Shima eshte tipik qe me 2006 nuk mundi te terhiqte fondin e akorduar te investimeve nga MTKRS per GKA 7 000 000 leke te reja qe ky institucion I kishte shume te nevojshme, gje qe shkaktoi (me te drejte) mos akordimin e fondit investimesh nga MTKRS per GKA-ne per vitin 2007.

3. Sipas Pangos drejtuesit duhet te jene; te paafte ne thithjen e donacioneve apo sposorizimeve ne institucionin ku punojne. Rasti Shima eshte zero donacione per 2006, zero donacione per 2007 per GKA-ne.
(ne fakt R. Shima ka mundur te siguroje nepermjet Bordit te Zhvillimit te GKA-se 5000 USD gjate vitit 2006 per Bienalen e Venecies, por kurre nuk u kthyer atyre ndonje fature apo shpjegim ).
Si drejtues I GKA-se, une kam mundur te siguroj per vitin 2007, 3 000 000 leke prej Vodafone dhe perafersisht 3 500 000 leke (te reja gjithmone) neprmjet Bordit te Zhvillimit te GKA-se.
Vetem per 3 muajt e pare te vitit 2008 jane shpenzuar ne forme donacionesh per GKA-ne 3 100 000 te siguruar me ndihmen e Bordit te Zhvillimit te GKA-se per ndryshimet nfrastrukturale qe po ndodhin ne ndertesen e GKA-se.

4. Sipas Pangos drejtuesi duhet te jete makut ne vendosjen e oreve jashte orarit vetes se vet per 9 muaj resht sic ka bere R. Shima gjate vitit 2007 ku mund te thuhet se ka perfituar nje rroge te dyte pa lejen e titullarit duke shfrytezuar besimin administrativ te dhene nga ky titullar.

Ne fakt ka nje hendek conceptesh midis meje dhe Pango/ Shimes ne keto pune. Pango/Shima I perkasin konceptit te projekteve te shpejta emergjente qe sigurisht harrohen shpejt per qe krijojne shanse per levrim fondesh. Une e quaj kete menyre gjykimi dhe projektet e dala nga ky mentalitet te tipit Tranzicion –Cumcakiz., d.m.th dicka qe behet shpejt e shpejt dhe flaket. Kjo menyre punimi vec premtimit te kualitetetit te ulet te aktivitetit fsheh zakonisht dhe nje fature ekonomike te dyshimte.

Qellimi im kryesor si drejtues I GKA-se ka qene koleksioni I institucionit, si baza dhe pjesa me e rendesishme e ketij institucioni, krijimi I kushteve me te mira per ri-ekspozimin e vlerave qe mbart ky koleksion, riformatimi I fondit. Per kete flet fakti qe te gjitha donacionet e ardhura ne drejtim te GKA-se , 95% e tyre shkon per koleksionin, dixhitalizimin a tij dhe riparimet e mjediseve ekspozueze. Mund te permend, ri –vitalizimi I dy sallave te medha, tashme te gateshme per publikun ku me e rendesishmja salla e Artit Bashkohor pothuaj e mbaruar.
Dixhitalizimi I te gjithe materialit artistik qe GKA poseidon, rindertimi i 85% te siperfaqes mbuluese te gjithe nderteses se GKA-se. Po ashtu nje web-site, fletpalosja perfaqsuese e GKA-se etj. Projektet e perkohshme, pra ekspozitat kane rendesine e tyre te pamohueshme por nuk jane fytyra e GKA-se. Ne rastin e Onufrit, si nje aktivitet nderkombetar eshte e rendesishme qe te kete nje concept te ndryshem, I vecante, dhe njekohesisht me curator me experience, jo me kot une personalisht propozova Laura Gannon, kuratore/artiste britanike per Onufrin 2007 me
mbeshtetjen e Keshillit Artistik-Shkencor, ne bashkepunim me nje kurator vendas. (Laura Gannon eshte ne kopertinat e revistave me trendi te artit bashkohor ne UK).

Shumekush mund t’a mbaje mend terbimin e Pangos para nje viti kur mori vesh per punen e keqe te bere nga R. Shima per Pavionin Shqiptar ne Bienalen e Venecies. Shpejt ky terbim u kthye ne miqesi, madje ne nje ‘flirt simbiotik’ qe mund t’a kete shpjegimin tek mjegulla financiare qe rethon kete aktivitet ndoshta me I shtrenjti ne fushen e Arteve Vizuale gjate ketyre viteve te fundit. Misteret e Pavionit
Shqiptar ne Bienalen e Venecias lane me goje hapur midis te tjerash edhe kuratoren e ketij Pavioni Bonnie Clearwater.

Para 10 ditesh, Bordi I GKA –se organizoi nje mbremje Gala, aktivitet ky i pervitshem ne ndihme te Galerise Kombetare te Arteve.

Kete aktivitet e nderoi me pjesemarrjen e tij vete Presidenti I Republikes Z. Bamir Topi. Ishin te pranishem 3 apo 4 Ministra te qeverise, ishin disa ambasadore te akredituar ne Tirane si ai I SHBA-se, I Gjermanise etj. Kjo mbremje Gala u be nen kujdesin e vet Znj. Topi qe mbajti dhe fjalen e hapjes.

Te gjithe keto personalitete te vendit apo te huaja, nderuan me pjesemarrjen e tyre Galerine Kombetare te Arteve, pra vlerat artistike dhe historike qe mbart. (Ikona me e vjeter datohet ne shek. 13 -14 te e.s.). Galerite Kombetare kudo si edhe GKA-ja jone ne nje fare menyre, ilustruese te histories se vendit, jane ‘shpjeguese’ e shpirtit te popullit dhe e trashegimise kultuore te kombit. Dhe te gjithe keta zoterinj te nderuar e respektojne kete kulture, kete komb ne kete
menyre. Mirepo vete nen-drejtori I GKA-se Rubens Shima nuk pranon te vije per te dytin vit radhazi pa kurrefare shpjegimi.

Kjo eshte sjellja tipike e R. Shimes ndaj donatoreve, qe ndihmojne GKA-ne, sic ishte edhe ne rastin e Onufrit 2007 ku nuk pranoi te vihej logoja e Vodafone (partneri zyrtar per vitin 2007 per GKA) ne ftese apo ne banerin e ekspozites me pretekt se Onufri eshte aktiviteti im.
Ndoshta pikerisht keto sjellje, keto paaftesi/aftesi pikasi Minsitri Pango kur piketoi R. Shimen si drejtor te GKA-se.

Para do kohesh Min. Pango iu shpreh perfaqesise se Bordit te Zhvillimit te GKA se “Galeria eshte e fundit ne listen e puneve te mija”, per qenka sic duket e para ne listen e shkaterrimeve te tija.

Virtuoziteti ne shoqeri dhe shoqeria virtuale

- nga Ilir Butka

Te spikasesh si individ ne nje shoqeri komunitare si ato perendimore per shembull, sigurisht eshte vyrtyt, por vyrtyti pushon se qeni i tille ne nje shoqeri e cila nuk ka ditur kurre te krijoje komunitet, ku sejcili spikat natyrshmerisht me individualitetin e tij, ne nje shoqeri qe edhe ne flamur shqiponjen e ka me dy koka si te mos mjaftonte nje, por qe sigurisht do te ndihej e perfaqesuar me mire ne qoftese do te kishte pak a shume 3 milion koka. Do kishte disi probleme ne perceptimin e nje krijese te tille me trup shqiponje qe ne vend te kokes do te kishte dicka te ngjashme me nje bisht te fryre kali ku sejcila nga qimet do te perfaqesonte njeren nga kokat e individeve te ketij vendi. Ne qoftese kjo ndonjehere do te ndodhte nuk perjashtohet aspak mundesia qe dikush nga ne te afrohej fare afer bishtit me shpresen per te gjetur ngjashmerine e portretit te tij ne ndonjeren nga qimet.
Ne nje shoqeri te tille kush di te ndertoje komunitet eshte i vyrtytshem dhe kush ben pjese ne komunitet eshte virtuoz, “pike”.

www.milliondollarhomepage.com

Alex Tew, ose me sakte njeriu – pixel, studenti qe ne pak muaj fitoi 1milion dollare fale nje ideje sa e thjeshte aq gjeniale duke realizuar shitjen e nje faqeje te vetme web, pixel per pixel http://www.milliondollarhomepage.com

Krizat e aresyetimit dhe kercimi pupthi

- Nga Genc Permeti -

Në një festë e cila përgjithësisht njihet nga mosha e tretë si një simbol i luftës Antifashiste ku zjarret partizane gugulonin tërë natën, pavarsisht se i ftohti nuk kish filluar akoma, ndodhi që një i ri u arrestua duke i ofruar droge të pranishmëve me një foto portret të Enver Hoxhes në duar. Duke e lexuar nën teë njëjtin kontekst me të cilin përputhej ambienti ku i riu u ndalua, instiktivisht, u habita si mund të arrestohet dikush për një vepër të tillë. Të gjithë tashmë e dimë se Enveri ishte ideatori i asaj politike që e zëvendësoi fenë me opiumin e tij ideologjik . Fundja ai nuk bëri gjë tjetër vecse drogoi në fillim mëndjet e të rinjve pranë tij, që për nga trutë ishin më të thartuar se pleqtë e gjorë dhe më pas me hir a me pahir krijoi një numer jo pak të vogël ndjekësish. Në lajm nuk sqarohej se për cfarë lloj droge bëhej fjalë. Një nga mundësitë ishte se droga duhej te ishte vete portreti i Enverit fakt i cili lidhet me histerinë masive që me shafqjet e tij publike ia kalonte dhe vetë transeve që sot i shohim në ritualet e Sai Babait. Ajo që më bëri më shumë përshtypje ishte se i riu nuk u arrestua për atë që pritej, shitje ideologjie, por për arësyen më vulgare. Atë të shitësit të drogës.

Kjo më solli në memorje parafrazimin qe dikush e kish shkruar kohë më parë dhe që me dhimbje Umberto Eco u detyrua ta analizojë se “arësyeja nuk është më në gjëndje të shpjegojë botën në të cilën jetojmë dhe për të plotësuar këtë vakum na duhet të bazohemi në instrumente të tjerë.” Ajo që autori konstaton në këtë parafrazim është paqartesia në përcaktimin e shpjegimit se cilat janë këto instrumente duke e bërë lexuesin të lundrojë i lirë në imagjinatën e tij, kërcim pupthi, sex, poezi, heshtje mistike, hapse konservash, etj(më duhet të mos vazhdoj shembujt se për hir të së vërtetës Eco shquhet për një pafundësi në fantazinë e tij që do e bënte shkrimin ca faqe më të gjatë). Ai detyrohet të jetë skeptik është fakti se “këto instrumenta imagjinare mund të konvertohen në mjete që opozojnë arsyen, porse cdo kundershti ndaj saj mund të implementojë një variabilitet të definicionit të arësyes.”

Cdokush që mund të flasë mbi krizat të cilat quhen modelet “klasike “ të arësyes nuk mund të lënë në hije alternativat e propozuara në kontekstet e ndryshme filozofike të cilat kamuflohen nën emrin e arësyes, aktivitetit racional ose të paktën aktivitetit të arësyeshëm.

Këtu kemi disa definicione jo të zakonshme të pozicionit racional e cila na lejon të qëndrojmë pranë realitetit dhe të mos i delegojë detyrën e arësyetimit delireve ose kronologjive. Ajo që paraardhesit tanë janë munduar të theksojë është se “më e rëndësishme në të gjithë të mësipërmet definohet se qëllimi nuk ështe vrasja e arësyes porse kthimi i arësyes së keqe në të padëmshme, dhe të krijoje nocionin e arësyes nga e vërteta, e cila në kohën e Kantit është quajtur “ kritike”. Njohja e limiteve.”

Për njerëzit që kanë haber nga biznesi, krizat përherë i kanë dhuruar mundësinë e të bërit good bussines. Në arsësyetimin e tij Eco mundohet të shpjegojë se “Gjate dekadave të fundit kemi qënë dëshmitarë në shitjet e krizave të shumta që i janë bërë publikut, duke filluar nga ato të religjonit, ideologjive , përfaqsimit, shenjave, filozofisë, etikës( për këtë nuk ma ha mendja se ka dalë ndonjëherë nga lista e krizave), prezencës, subjektit dhe disa krizave të parëndësishme si ajo monetare, e imobiliareve, familjes, naftës etj.” Per mendimin tim nuk duhen lënë jashtë edhe ato seksuale ( ulja e numrit te femrave dhe nisja e një tufe burrash në një vend fqinj, të organizuar nga bashkia për të gjetur gra). Ajo që do të specifikoja pas numërimit të tyre është fakti se një nga sukseset e shitjes, është kamuflimi që i është bërë nëpërmjet retusheve, kohëzgjatjeve të këtyre krizave. Nuk është se këto kriza zhvillohen me cikle apo të alternuara porsë ato asnjëherë nuk kanë pushuar së egsistuari. Ndryshimi i vetëm konsiston që me disa vende u treguan paksa më të mëshirshme dhe disa vendeve nuk i japin mundësinë e frymëmarjes. Ndoshta krizashitësit mund të kenë blerë aksione të konsiderueshme në disa vende duke futur të pavlefshmit në mutin e krizave deri në fyt. Në pamjen e parë duket se disa elementë që përmendëm më lart kanë dhe periudhat e tyre të shkëlqimit si psh, ideollogjia. Në momente të caktuara shoqërore disa prej tyre kanë qënë modele të zhvillimit dhe në këtë mënyrë mund të vlerësohen si revolucionare. Kjo i përket modus clasike të arësyetimit dhe dialektikisht është e pranueshme. Por po ta shohim me kujdes kam frike se vetë dialektika është në kundërshti me vehten e saj që rrjedhimisht na con në një krize të re. Pasi për ideollogji të cilat në momente të caktuara duket se janë në shkëlqimin e tyre duke u pasqyruar si revolucionare duhet ti druhemi faktit që antirevolucionarizmi i tyre është në raport me progresivitetin me të cilin shiten. Që revolucionet mund të jenë antirevolucionare këtë mund ta vërtetojnë me dhjetra te tillë vetëm gjate shekullit te kaluar (qe prej Kinës revolucioni kulturor , Rusia e Leninit etj). Edhe në rastet kur asnjë individ nuk opozon vlerat e nje revolucioni ideollogjik, duhet të parashikoje vlerat antiprogresiste që kjo doktrine do ti ofroje brezave te ardhshem. Në rezistencën ndaj doktrinave pasardhëse me thesis që do i kalcifikojë me fanatizëm. Mund të prezumohet se sidoqoftë në momente të caktuara këto doktrina na ndihmuan në emancipimin shoqëror porse duhet të pranojmë se në cdo shoqëri ka disa individë që fatkeqsisht(për ta) janë disa hapa më tej se komuniteti që i rrethon, individë që me aftesitë e tyre i kanë konstatuar tendencat jo të drejta që këto ideollogji prodhojnë( rroftë populizmi, mjerë ai mendimtar që sdi me e shit veten per të bukur, e ka marre lumi). Atëhere dalim në atë që autori mundohet ti ofrojë publikut duke predikuar në kthimin arësyes së keqe në të padëmshme, që në shumë raste më shumë sec keqinterpretohet, keqkuptohet. Te rriturr në një shoqëri ku për shekuj u kultivua përvec kultit të individit edhe ai i qeverisjes së keqe modusi që kemi kthyer në trend elektoral është “të zgjedhim të keqen më të vogël”. Nuk votohet më për të mirat që një grup politik prodhon por për sa te këqia është në gjendje të mos performoje( le të vjedhë, le të vrasë, le të fyejë, por për të punu puno ama).

Arësyeja është ai lloj i njohjes, karakteristike e qënies njerëzore, e opozuar në njërin krah nga reaksionet instiktive, dhe nga ana tjetër njohjen intuitive. Në këtë rast ne flasim për arësyen për të thënë se njeriu është në gjëndje të prodhojë abstraksion edhe duke folun përmes abstraksionit. Ky nocion nuk duket se po kalon në kriza se pa dyshim njeriu është ndërtuar në këtë mënyrë. Ajo që duhet të vendosim është nëse deri në c pikë procedimi me abstraksionin është pozitive në krahasim me menyrat e tjera të menduarit, sepse padyshim personat të cilët kanë vizione mistike, gjithashtu mendojnë.

Autori jo pa të drejtë thekson se “Arësyeja është një element i vecantë i njohjes së absolutes nga një pikpamje direkte.” Ky koncept sipas aktivitetit racional ose aktivitetit të arësyeshem nuk është gjë tjetër vec një krize që prodhon kriza. Nësë do funksiononim në një shoqëri ku mbizotëronte toleranca dhe traditat demokratike askush nuk do guxonte të na thoshte të paktën pa qënë i dehur ose në zombie se ka një pikepamje direkte mbi absoluten dhe do te tentonte të na i impononte. Për konceptet e një individi të emancipuar nuk mund të pranohet që kemi të bëjmë me një krize të aresyetimit. “Eshte krize e vete personit” therret autori( Një ish polic që bëhet drejtor i galerisë kombëtare dhe që nuk mund të pranojë se ka art që e meriton te futet në këtë galeri nga vendasit). Sic e thashë më delikatesë më lart këto rregulla funksionojnë në shoqëritë me një demokraci të zhvilluar por në një vend të sapodalë nga vuajtjet e krijuara nga kriza e vetë personit, që deri më dje e ka njohur si modelin e vetëm të udhëheqjes nuk mund të jetë më një e tillë. Ajo është kriza e personit të implementuar në të gjitha qelizat e shoqerisë duke u kthyer në njohjen e vetme te absolutes. Më vjen keq Umberto, por ske pas fat ta vizitoje Shqipërinë se ndryshe në këtë pike, do të kish rënë pika. Kuptohet që vizita në Shqipëri do të ishte më e nevojshme profesionalisht për një antropollog sesa për Econ. Idea e absolutes sic e thashë më lart tashmë egsiston në të gjitha qelizat e shoqërisë tonë edhe me ndihmen e aleatit të tyre të ri mediave, të cilat në fillimet e tyre na bindën se ajo që është irreale u bë e vërtetë dhe tashmë po mundohen të na bindin se e vërteta nuk është gjë tjetër vec një irrealitet, e cila për momentin është kthyer një e vërtetë e pandryshueshme. Këtu nuk kemi përse mos i japim të drejte Marshall Mcluhan i cili në “ Medium is the mesage” citon se “Shoqëritë përherë e më tepër janë duke marrë formen e natyrës së mediave me të cilin njeriu ka komunikuar, sesa të përmbajtjes së mesazhit të komunikimit”. Përherë e më shumë dëgjojmë të flitet me një lloj absolutizmi në sigurinë e elementit të pasionit duke mos lejuar asnje shteg të zhvillimit të debatit gjë që nuk bën tjetër vec kthimit në antropomorfizëm. Dhe ajo që të trishton më shumë është fakti që flamurtarët e këtij antropomorfizmi bëhen ata që pretendojnë se janë forcat më progresiste të shoqërisë Shqiptare, ku patetikisht shprehen se “ ne jemi e vetmja forcë politike që disponon kapacitetet për ta shpëtuar këtë vend dhe me misionin historik mbi shpatulla për ta udhëhequr drejt prosperitetit, pasi kjo eshte detyrë vetëm e jona, dhe e askujt tjetër”. Në rastin e mësipërm kishim fatin të shikonim sesi një krizë mund të fillojë si e absolutes me origjinë ideologjike dhe gjatë rrugës pa e kuptuar as vetë subjekti, kalojnë në krizën e përfaqsimit. Në këtë pikë c’do individ sado i emancipuar ose i kalcifizuar mbetet pa fjalë. Se nuk lë hapësirë për të folur. Të gjitha rrugët e komunikimit janë inegzistuese. Mos kemi të bëjmë në një antropomorfizem politik? Kjo na shtyn të besojmë se jemi në një krizë e cila me tërë përbërjen e saj ka një shpërndarje gjeografike të ndryshme në kohë. Ndoshta individi që përfaqson forcën politike të sipërpërmendur mendon se jemi pozicionuar në një tjetër epokë, ku njeriu ishte hommoserectus dhe jo domosdoshmërisht sapiens.

Nuk mund të le pa përmendur referencën racionale se “Aresyeja është nje sistem i principeve universale që precedon në kpacitetet abstrakte të individit. Maksimumi është që individi mund ti njohë ato ndoshta me veshtiresi pas refleksioneve të gjata. Ky është Platonismi. Kjo krize nuk është universialisht e pranueshme.” Cdo të thotë se shuma e këndeve të një trekendëshi është gjithmonë 180 grad, se është një e vërtetë e nevojshme? Si rregull ne aspirojmë lirinë e ndryshimit të postulatave në situata të vecanta. Nëse dikujt i jepet liria atij do i lejohej të përdorte nocionin e të vërtetës së domosdoshme. Masturbimi konsiderohet si një proces i lidhjes së individit me objektin e pasionit, por në të njëjtën kohë ai është kusht për tu distancuar prej tij. Duke jetuar në një shoqëri kinematike mund ti referohemi momentit të masturbimit tek “ Gjoleka djali i Abazit” i Dhimiter Anagnostit ku subjekti ka për objekt Xhemilen inegzistente kur pasion turfullin “Xhemile o shpirt”( e persërit disa herë) dhe e mbyll me “ Mut o Xhemile”.

Ajo që më bën vërtet deri diku optimist për rrugëdaljen me ruajtjen e një statusquoje është parafrazimi klasik se “Në të njëjtën kohë nuk mund të lëmë mënjanë faktin se arësyeja është mënyra e gjykimit dhe e ndarjes së të mirës, keqes, të vërtës, gënjeshtrës.” Ky është koncepti që në pamjen e parë na bën të mendojmë se jemi në rrugën më të mbarë për arësyetimin e fenomeneve të asaj që na rrethon por që tashmë nuk duam tia dëgjojmë me emrin( për botën e kam fjalën), porse po ta shohim më me kujdes origjinën e saj kartesiane ndihet nje lloj ambiguiditeti. Kohë më parë një sherr koktulësh bëri që të gjithë të mbanin frymën në rezultatin se cili krah do të fitonte nga konflikti parlamentar. U allnuan , u pajtuan dhe njerëzit vazhdojnë frymbajtjen për të marrë vesh kush fitoi. Gjithsecili deklaroi një fitore të idealeve të tij pa pranuar në asnjë mënyrë se kush lëshoi pe, sa lëshoi, për cfarë e lëshoi. Të dy palët kishin 100% të drejtë, që Kartesin e shkretë do e fuste në dhe të gjallë. Dhe kjo vjen nga ata që e priste më pak. Vaj medet se cmund të presësh nga të tjerët. Më keq se kaq nuk mund të bëhet. Kush do të ishte mjeti më i mirë për të na sjellë në derman. Ma ha mëndja se kercimi pupthi sdo ishte ndonjë mjet i keq, se të mësipërmit nuk shkojnë më larg se aq, por për ata pak me një shije paksa të kultivuar vuajtësit e vërtetë të kësaj krize, nuk besoj se do të ishte zgjidhja më e mirë.

Arësyeja ushtrohet përmes faktit që ne jemi duke shprehur propozime në lidhje me botën, dhe përpara se të jemi të sigurtë se këto propozime janë “e verteta” ne duhet të sigurohemi që të tjerët mund ti kuptojnë ato. Kjo nuk do të thotë se kur ne shprehemi duhet të themi vetëm një gjë duke evituar ambiguitetin. Në të kundërtën e cila është më racionale dhe e arësyeshme, për të nohur se janë edhe bashkbisedimet në shprehjen e dëshirave dhe pasioneve që thonë disa gjëra në të njëjtën kohë të kundërshtueshme midis tyre. Sic mund të themi që cdo qenieje njerëzore i pëlqen të hajë. Po. Pavarsisht se egsistojnë dyspeptikët, ascetikët dhe anoreksikët. Apo po ti referohemi shijes së meshkujve mbi femrën, cila është më e dëshiruar, Ana Manjani apo Pamela Anderson? Rregullat ndryshojnë. Nuk mund të them se është irracionale, por le ti shohim ato me paksa dyshim. Nësë është e mundur ti evitojmë.

Duke u marrë me parashtrimet e mësipërme shohim që futemi në një konfuzion nga i cili aktivitetit racional ose aktiviteti i arësyeshëm nuk është se na orientojnë drejpërdrejt në konkluzionet e duhura. Disa shkollarë i referohen modus ponens si një mjet i ri që mund ti japë zgjidhje arifmetike botës ku jetojmë. Porse a është vërtet në gjëndjë kjo mënyrë të sjellë në terezi ato që i detyruar nga pamundesia e zgjidhjes së ekuacioneve globale nëpërmjet arësyetimit na ka bërë të jetojmë në një kaos allogjik.

Nësë unë them që të gjithë ata që jetojnë në Tiranë janë Tiranas atëherë dhe Ndue Llesh Pali që ka ardhur disa ditë më parë nga Mirdita apo Proletar Ylli që disa muaj më parë zbriti nga Skrapari, janë Tironca. Në këtë rast na duhet një mënyrë arësyetimi i cili te na nxjerr nga krizat, pasi po ti referohemi të mësipërmes i bije që ata vërtet janë Tironca. Kjo është një krim në vetvehte e barabartë me pastrimet ethnike(largqoftë se do na cojnë në Hage). I heqim këtyre individëve identitetin e tyre për ti dhënë nëpërmjet arësytimeve që tashmë janeë në krizë, një tjetër identitet. Ose një shembull i trishtuar i kësaj krize është se cdo burrë që ka tendence të fusë objekte në anus, është homoseksual. Me ckemi dëgjuar për bëmat e këtyre të fundit nuk cuditemi më kur dëgjojmë se u shtrua në spital nga thyerja e një shisheje në anus( e merrni me mënt vetë se cmund ti bëjnë anusit copat e gastares) , apo se duke pastruar shtëpine me fshesë me korent u rrëzua dhe ra me mendere tek tubi që cuditerisht rrëshkiti brenda, lehtas. Me evolimin e mjekësisë. përshëmbull ata që vuajnë nga hernia nga e cila nuk përjashtohet as gjinia mashkullore , për të mos dëmtuar stomakun me ilace, tashmë detyrohen të marrin suposto. Mos është ky një konspiracion i mjekeve gey për të yshtyr burrat në gjetjen e homoseksualitetit të fshehur dhe për ti larguar përgjithmonë nga gratë e mallkuara? Sigurisht që jo, do të thonin të shkretët hernianistë. Dhe po ti referohemi krizës së pikpamjes së absolutes, që sic e thashe më lart, modeli i vetëm i saj i njohur në Shqipëri, ka qënë i një individi që rininë e kaloi në mënyrë të errët në Paris, nga ku u kthye me një këndvështrim fatal mbi absoluten, gjë që në shoqërinë tonë të sotme e shohim edhe tek ata që jane jo aq te thyer në moshë dhe që rininë e kanë kaluar ( cuditërisht të errët) në Paris. Mos është vallë ajri i Parisit me një dozë të lartë infektimi për këndvështrimin e absolutes? Nëse është e vërtetë duhet të jetë e koncetruar vetëm për Shqiptarët me tendenca karrierre politike, si një lloj mallkimi ( mesa dimë Francezët nuk kanë qënë aleatët historik të Shqiptarëve. Atëherë s’kemi pse të shqetësohemi që Ambasada Franceze i ka vizat e shtrënguara.) Kjo të con në atë lloj krizë të shumës së këndeve të trekëndeshit ku nuk ka sesi Parisi tempulli i diversitetit të kapaciteteve abstrakte të mendimit, të jëtë burim i këndvështrimeve absolute vëtëm për udheheqësit e një kombi.

Përsa më sipër peërmenda ajo që dua të theksoj nuk është shqetsimi për ruralin verior apo jugor, anoreksikun, pacientin e hernias që gëzohet se uterusi nuk ja pranon supostin duke ja nxjerre jasht ( që e bën të mos ndihet homoseksual), por tek hapësirat e shumta që jo vetëm media po i përkushton arësyetimeve të papërgjegjshme që reflektohen në jetën politike, probleme të cilat na ndikojnë në sjelljen e perditshme, duke na bërë të lëshohemi në kërkim të këtij instrumenti të ri për shpjegimin e botës që fatkeqsisht jemi të detyruar ta ndajmë bashkarisht me të gjithë mbartësit e elementëve të ashtëquajtura të aktiviteteve racionale ose të paktën, aktivitetit të arësyeshëm. Këcim pupthi dhe krizat e arësyetimit

Albanian Cinema Exhibition in Genova Film Festival

11th Genova Film Festival
30th June/ 6th July 2008
Genoa - Italy






Object: Albanian Cinema Exhibition in Genova Film Festival

To: Tirana International Film Festival


the 11th GENOVA FILM FESTIVAL will take place in Genoa, Italy, from the 30th of June to the 6th of July 2008.
GENOVA FILM FESTIVAL is the most important Cinema Festival in Ligury and one of the most appreciated in Italy. In eleven years it has had an audience of thousands of people, and more than 1.400 films have been shown in the previous ten editions. One of the most important events of eleventh GENOVA FILM FESTIVAL is Oltre il Confine - Over the Border, exhibition dedicated to an international Cinematography not well distributed in Italy.

Every year “Oltre il Confine” (“Over the Border”) proposes to the Italian audience a not well known international cinematography in order to make people know a different cinema from commercial one; a cinema that is expression of a culture too.
One of the aims of GENOVA FILM FESTIVAL is to contribute to an alternative cinema distribution. Entrance is free of charge.

Every year “Oltre il Confine” (“Over the Border”) shows a large number of feature films, shorts and documentaries that rapresent the chosen country.
This year GENOVA FILM FESTIVAL would like to dedicate “Oltre il Confine” to Albanian Cinema. GENOVA FILM FESTIVAL would like to show the best of Albanian audio-visual production from the Nineties to today. The Albanian Cinema Exhibition will include feature films, shorts and animation films, screening the best ones. We would like to propose to the festival audience some of the most well-known Albanian masterpieces too. GENOVA FILM FESTIVAL would like to invite some Albanian directors for a meeting with festival audience.

In order to well organize this Albanian Cinema Exhibition we formally ask the cooperation of Tirana International Film Festival. We need your help to establish institutional partnership and to contact Albanian directors to get preview copies of Albanian films in DVD (subtitled in English or, if the copy already exists, in Italian) in order to choose features length and shorts to insert in our review.

We thank you in advance for your interest and help and we are looking forward to hearing from you soon.

Best regards.

GENOVA FILM FESTIVAL

the Direction

Cristiano Palozzi
Antonella Sica


GENOVA FILM FESTIVAL
Associazione Culturale Daunbailò
Via Tavella 10R 16136 Genova - Italy
ph +39 010 2725915 - Ph +39 010 5573958 – mobile +39 349 6222857
e-mail: segreteria@genovafilmfestival.it
U.R.L. http://www.genovafilmfestival.it/

Postmodernizmi nuk është gjithnjë bashkëkohësi

Nga Genc Permeti
A mund t‘i përgjigjemi pyetjes se çfarë është bashkëkohore sot thjesht me fjalën “postmodernizmi”. Kjo përgjigje që ka ngjallur debate mes teoricienëve të artit të kohërave të sotme, lë hapësira të ndryshme interpretimi.Asgjë nuk mund të jetë absolute,por ecja në një vijë logjike mbi atë çfarë operohet sot në botë dhe në atë çfarë vazhdontë jetë e pëlqyeshme dhe e ndjeshme, sigurisht që është një vijë e rëndësishmepër artin. Në Shqipëri, gjithnjë kanë munguar debate të tilla, të cilat gjithnjë janë tentuar të rreken në debate për mbrojtjen e kaheve të ndryshme të interesave të grupeve të ndryshme të artistëve, ndërsa debatet mbi filozofinë e vërtetë, nëse mundtë quhet kështu të artit kanë munguar. Vetë kalimi nga periudha e soc-realizmit në një liri të shprehuri, ka sjellë shumë zhvillime interesante, të cilat mund të interpretohen në mënyrat e tyre nga kritika apo historianëte artit. Por nëse kemi njerëz që duan të pikturojnë, nuk kemi pasur këto kohë njerëz që duan të studiojnë artin. Dhe ajo kohë, ose pemë kronologjike, siç e quan në një intervistë më poshtë një nga artistët earteve pamore, Genc Përmeti, do të ishte mirë të analizohej nga njerëz të cilët nuk e kanë jetuar atë, duke mos përzier mendimin real me emocionet, vazhdon të mbetete rrëfyer vetëm nëpërmjet kujtimeve, apo mendimeve vetjake të çdonjërit prej nesh. Genc Përmeti flet në një intervistë mëposhtë mbi debatin mbi bashkëkohësinë, atë çfarë ka ndodhur në artet tona pamore sot dhe mungesën e kritikës.Në botë flitet shpesh për lëvizje artistike. Nëse i referohemi asaj çfarë ka ndodhur me artin tonë këto vite, a mund të flasim për lëvizje apo koncepte që kanë sjellë ndryshime drastike në krahasim me atë çfarë ofronte ky art vite më parë?Shpesh bëhet gabimi që për të dalë në derivatin e përgjigjes ndaj kësaj pyetjeje që vërtet është goxha e komplikuar i referohen një lloj historie të artit shqiptar gjatë 60 viteve të fundit me ndërtimin e pemëve kronologjike të këtij arti në të gjithë degëzimet.Personalisht, jam i mendimit se nëse vërtet dëshirojmë të bëjmë një autopsi të kësaj peme do të ishte e vështirë për të gjithë ata që deri në fundin e viteve ‘80 aspironin të ishin degë qoftë edhe ndonjë shkarpe të saj, të pretendonin se do mund të ishin objektivë në atë që do të thoshin ose shkruanin. Do të binim në përcaktime paksa të nxituara pasionante duke u bërë pasqyra të sukseseve dhe dështimeve personale. Ajo që do të vija rëndësi është se arti shqiptar pati një zhvillim vërtet dinamik pas viteve ‘90, gjë e cila me një mendje të ftohtë mund të shihet qartazi.Nuk kemi të bëjmë me një ndërprerje me shpatë të artit të realizmit socialist, pjesë bosh e më pas kalimin e menjëhershëm në postmodernizëm siç mund të jetë tentuar të përcaktohet, porse një koherencë të artistëve, të cilët heqja e censurës, falë dëshirës i gjeti të përgatitur për t‘u ndeshur me sfidat bashkëkohore dhe që për më se një dekadë nuk lejuan që arti pamor shqiptar të binte në një vakum, por eksperimentuan duke mundur të krijojë ambientin e nevojshëm për gjenerimine një produkti të cilin po e shohim që nuk është më inferior ndaj atij që aspiruam.Çfarë, sipas teje, është ajo që quhet sfida e bashkëkohësisë, dhe sa përpiqen ta realizojnë këtësfidë artistët tanë? Ajo që më shqetëson në trajtimin që i bëhet kësaj teme është fetishizimi i termave që përdorenpër të përcaktuar se ç‘është bashkëkohësia. Dhe i preferuari që ka zënë këtë hapësirë në gojët që mundohen të tregojnë absoluten e bashkëkohësisë është fjala “postmodernizëm”.Pikërisht në ambientet tona publike, sot flitet për nevojën e hapjes se audiencës ndaj kësaj terminologjie. Them terminologji përderisa prej dy dekadash midis teoribërësve (skolarëve)është zhvilluar një debat i ashpër në definicionin e kësaj fjale. Për ta ilustruar do dëshiroja të paraqisja disa nga qëndrimet e tyre ndaj kësaj terminologjie ku një prej gjuhëve më të ashpra, e ka cilësuar postmodernizmin si një “krizë e modernizmit në permanencë”, ndërkohë që Brian McHale te “Constructing postmodernism” thotë se “Postmodernizmi nuk është një objekt i themeluar, por një artifakt i manifakturuar”.Nuk mund të le pa përmendur as Alan Thirer, i cili thotë se fjala ” postmodernizëm” është bërë një counter në lojën tonë GENC PERMETI/ Artisti flet për lëvizjet në artet pamore me thyerjen e rregullave të soc-realizmit. Prurjet dhe debatet mbi bashkëkohësinë Postmodernizmi nuk është gjithnjë bashkëkohësi arte pamore& debate të fjalëve dhe në këtë sens, nëse në të tjerat nuk është, postmodernizmi vërtet ekziston.Ndërkohë, Umberto Eco është dyshues për termin ” postmodernizëm”: Unë kam impresionin se sot fjala “postmodernizëm” përdoret për çdo gjë mjafton që përdoruesit t‘i pëlqejë si term”, porse kjo nuke pengon atë të japë definicionin e tij mbi postmodernizmin kur thotë se “unë e mendoj postmodernizmin si një mënyrë sjelljeje, atitude” dhe më poshtë e ilustron, ashtu si një burrë i cili dashuron një grua vërtet të kultivuar dhe e di shumë mirë se nuk mund t‘i thotë asaj “jam marrëzisht i dashuruar me ty” , sepse ai e di që ajo e di ( dhe se ajo e di që ai e di) që këtofjalë janë tashmë të shkruara nga Barbara Cartland. Megjithatë ekziston një zgjidhje. Ai mund të thotë “ashtu si Barbara Cartland do e thoshte, jam marrëzisht i dashuruar me ty”.Nuk do dëshiroja të anashkaloja debatin mbi metanarrativën që u krijua nga Max Apple dhe Wilde ndaj McHale, ku ky i fundit kundërshton braktisjen e meatanarravitetit( modernizmi i lartë),pasi përmbi të gjitha nuk mund të hidhet poshtë për narrativën e vogël ( postmodernizmin) duke i ulur kërkesat. Ai argumenton se hedhja poshtë ose anashkalimi i metanarrativës mund të shihetqartazi nën frymën e programit të Bartholomë të patriarkisë së të pabërës, duke e argumentuar se me këtë lloj atitude nuk ofrojmë asgjë më shumë se zbehja e kërkesave.“Misioni yt i vërtetë, si bir, është të riprodhosh të gjitha bëmat( të kryera nga ati yt), por në një formë më të zbehtë. Ti duhet të bëhesh yt atë, porse në një version më të zbehtë dhe të dobët të tij. Kontributi yt nuk do të jetë i vogël, por i vogël do të jetë koncepti për të cilin t‘i do tësynosh.Që të jem brenda vetë asaj që” postmodernizmi” ka ofruar do mundohem që të mos largohem nga gjuha që vetë kjo teori-tregim kërkon. Për këtë arsye, nuk do të dëshiroja të lokalizohesha tek artet pamore, por ta analizoja në një aspekt më të gjerë të krijimtarisë. Prej kohësh kemi filluar të konfrontohemi me terma, të cilët nga mënyra e përdorimit kanë filluar të interpretohen si kundërshtues për njëratjetrën dhe se prania e njërës anë përjashton të kundërtën e saj. Për këtë lloj përdorimi të paralelizmave në terminologji unë do t‘i referohesha Lethenit, i cili kohë më parë ka bërë një analizë të kolonës së mëposhtme.metafizike ironi narrative antinarrative present absdentNë këtë formë spatiale të përfaqësimit të veçantë të historisë, kolona e krahut të majtë tregon përbërjet e modernizmit duke u kontrastuar me përbërjen e postmodernizmit në të djathtë.Nëse ne jemi të dispozuar, mund të përpiqemi të lexojmë hapësirën e bardhë midis kolonave paralele si një shenjë e postmodernizmit. Ajo që është më e lexueshme për çdokënd, është pikërisht debatiqë prej dekadash është zhvilluar mes teoribërësve (skolareve) mbi dështimin e përcaktimeve të apostulateve ndarëse mes veprave moderniste, modernizmit të lartë apo postmodernizmit. Ashtu siç përmenda më lart, tashmë është bërë e qartë për të gjithë që veprat e konsideruaramoderniste kanë filluar të lexohen nën një këndvështrim postmodernist. Duke filluar me një nga veprat më të njohura moderniste si “Uliksi” i Joysit apo shkrimet eBorges, Nabokov etj., këta autorë kanë krijuar vepra që në tërësinë e tyre përbëhen nga elemente, të cilat konsiderohen si prona të postmodernizmit. Edhe vetë Eco që është skeptik për këtë term,konstruktohet si një autor postmodernist. Konstruktohet i tillë për vetë elementet në të cilat ndërtohet vepra e tij. Antidedektivizmi, ironia, paranoja, multilingualiteti, shpërndarja në kohë, shumëbotësia. Jo më kot vetë pinjollët e flaktë të postmodernizmit si Max Apple nuk mund të rrinëpa pranuar se janë tekste moderniste, por që deshifrohen në mënyrë postmoderniste.E bëj këtë parantezë thjesht për të shpërndarë tymin e krijuar dashakeqësisht në dizorientiminë e audiencave dhe pse jo dhe për mediat, se nuk mund të bësh ndarje fjalësh nga prezent në tejskahunabsent, pasi kjo nuk tregon gjë tjetër veç paaftësisë për të lexuar veprën e autorëve të caktuar ashtu siç po vepron pjesa më e madhe e skolarëve sot. Edhe vetë ato vepra të cilat mund të mendohense janë vepra të mirëfillta moderniste në përbërjen e tyre karakterizohen nga elementët themelore që përbëjnë postmodernizmin.Mungesa e mjeshtërisë krijuese, aktivizmi në art, jodomosdoshmëria e analizimit të formës, ngjyrës, stilistikës, nuk të bëjnë automatikisht postmodernist. Për këtë arsye do t‘i referoheshaJecks që e përcakton postmodernizmin si një double coding ku thotë se “një ndërtesë postmoderniste ose një vepër arti, njëkohësisht i adresohet një audience të minoritetit elitar nëpërmjet kodeve artistike të larta dhe masave të publikut nëpërmjet kodeve popullore”.Pikërisht duke iu referuar këtij double codexi do të sugjeroja që në këtë këndvështrim të përpiqemi t‘i lexojmë veprat e disa prej autorëve tanë në të gjitha gjinitë artistike, ku elementet, të cilat përbëjnë thelbin e veprave tashmë të cilësuara postmoderniste ose bashkëkohore, shihen qartazinë krijimtarinë e tyre. Të mosqenit aktivist në art, mosagresiviteti, sofistikimi, mjeshtëria në përdorimin e mjetit, ngjyrës, analizën e formës, simbolikës dhe përdorimi i kodeve artistike të larta nuk të bëjnë modernist dhe të përjashtojnë nga ambientet e artit bashkëkohor postmodernist, por janë elemente të cilat do të përdoreshin nga çdo autor bashkëkohor për të transmetuar mesazhin që do të dëshironin me të gjitha mjetet e mundshme pa paragjykuar mjetin apo teknologjinë.Po e tejzgjas këtë shpjegim, pasi shpesh në disa komente të kohëve të fundit shohim të përmenden të konstruktivizuara gjysmakërisht, apostulatet e kodet më të cilat karakterizohet arti kontemporan osepostmodernist. Ajo që është për të ardhur keq janë pikëpamjet e tyre mbi të njohurit të absolutes nga një marrëdhënie direkte dhe të vetënjohjes së egos idealiste që në të vërtetë ashtu si Umberto Eco e përcakton te mbi “krizat e krizave të arsyes” janë kriza të vetë individit. Të gjithë i dimë pasojat që këto pikëpamje të absolutes nga një marrëdhënie direkte me të, reminishencat e të cilave i kanë dhuruar këtij vendi jo pak të këqija duke i bërë mbartësit e këtyre ideve të jenë antropomorfet e fundit.Për të qenë koherent me ato që përmenda, termat, të cilët te ne po fetishizohen në përcaktimin e asaj se ç‘është bashkëkohore, kanë qenë objekt i debateve të cilave iu referova më lart gjatë dy dekadave të fundit, porse që për vetë skolarët( teoribërësit) quhet një kapitull i mbyllur.Çfarë duhet të ishte, sipas teje, një kritikë në artet pamore, për çfarë do të nevojitej ajo dhe mungesa e saj këto vite çfarë ka sjellë?Në botën e artit, kritika njihet si një orientues i domosdoshëm për audiencat dhe tregun e artit. Kjo arrihet në radhë të parë nga njerëz të cilët janë të kompletuar në shkallën e njohjes ndaj artit, por dhe vetë objektivitetit të cilin ato pasqyrojnë. Në vendin tonë, fatkeqësisht, akoma nuk është krijuar ai brez kritikësh që do të ishin të nevojshëm për të realizuar këtë mision të vështirë. Mungesa e saj tërë këto vite ka bërë që përveç shkrimeve sipërfaqësore dhe komenteve aktoriale në mediat elektronike të disa të ashtuquajturve njohës të artit, kohët e fundit kemi parë shkrime ku të njëjtët individë të flasin me qyrkun e analizuesit të veprave artistike dhe njëkohësisht të marrin përsipër dhe rolin e kritikut.Për ata të cilët përmarrin mbi vete të analizojë atë çka po ndodh në jetën artistike në vendin tonë në rolin e një kritiku objektiv, duke anashkaluar ata që nuk i përkasin grupimit që përfaqësojnë dhe se për qëllime ekspansioni nuk bëjnë gjë tjetër veçse kryejnë një P.R aetik të grupimeve të tyre të karakterizuara nga mungesa dhe respektit për vetë audiencën dhe misionin që vepra artistike përmban në vetvete.Pikërisht për këtë arsye, do të theksoja se kritika jo vetëm në artet pamore është në gjendje kritike.